(mezkur süret eysa yüsüp alptékinning türkolog, diplomat gunnar yarring ependige ewetken mektupliri bilen birge lund uniwérsitéti yarring kolléksiyonida saqlanmaqta. sürettikiler: soldin onggha öre turghanlar: polat qadiri, turdi axunbay, eysabeg oghulliridin murat, erkin, arslan, ilghar, alptékin ependining xanimi, qizi gülten we eysa yüsüp alptékin.)
zulhayat ötkür teyyarlidi
ikkinchi parche mektup
(1958- yil 28-noyabir, eysa yüsüp aliptékinning birleshken döletler teshkilatining amérikaning paytexti washin’gton shehiridiki ishxanisida wezipe ötewatqan gunnar yarringgha yazghan xéti)
janabliri,
sizdin kelgen qimmetlik mektuplarni we kitablarni ayrim- ayrim halda 1958-yili 6- öktebir we 3- noyabir künliri pochtidin tapshurup aldim.
sizdek bir dunyawiy shöhret qazan’ghan, dunya jama’itining tinchliqi we heqqaniyet üchün küresh qilidighan, bextsiz wetinimiz sherqiy türkistan’gha jümlidin méning ana yurtum yéngisarning tupraqlirigha qedem basqan, sherqiy türkistan we sherqiy türkistan xelqini dunyagha tonushturush yolida japaliq emgek singdürgen kishi bilen xet- alaqide bolghinimdin özümni intayin bextlik hés qiliwatimen. millitimizning béshigha kelgen zulum destidin körüwatqan qarangghu, ümidsiz künlerde sizdin kelgen mektuplar manga chongqur teselliy hem hésdashliq élip keldi.
sizning uyghurlar we sherqiy türkistan’gha bolghan qiziqishingiz, hésdashliqingiz we bu yolda körsetken xizmetliringiz kelgüside sherqiy türkistan tarixigha altun qelem bilen yézilghusi.
sizning manga ewetken sherqiy türkistan’gha a’it qimmetlik we muhim kitabliringiz üchün chongqur rehmitimni bildürimen. kitablarning uyghur tilida yézilghanlirini özüm oqup öginiwatimen. in’gliz tili yaki bashqa tillarda yézilghanlirini dostlirimning yardimide oqudum. siz we sizning ésil emgekliringizni türkiyediki alimlargha tonushturdum. mesilen, proféssor isma’il hikmet ertaylan ependige oxshash xitay we rus impériyalizmining zulmigha uchrighan türkiy milletler tetqiqati bilen shughullinidighan mutexesisler. men ulargha sizning kitabliringizni körsitimen. kutupxanimiz ishqa kirishkende, sizning kitabliringiz tördin orun alidu.
sizdin yene eyni waqitta sherqiy türkistan’gha bérip turghan, hazir hayat bolghan shiwétsiyelik kishilerning ismi we adrésini teminlep bérishingizni ötünimen. jon andérson (John Andersson) yéngisargha barghan waqtida menmu shu yerde idim. hindistandiki waqtimdimu u kishi bilen 1950- yili 1954- yilliri bombayda körüshken idim. yéqin kelgüside yene u kishi bilen alaqe qilishni xalaymen.
yene bir ish, kichik waqtimda yéngisarda «polbar» (belki teleppuzi xata bolushi mumkin) isimlik bir shiwétsiyelik kishi bizning a’ile bilen yéqin munasiwette bolghan idi. hindistan’gha kelgendin kéyin u kishining hélimu shiwétsiyede yashawatqanliqi we shiwétsiyege qaytqandin kéyin uyghur tilidiki «altun» ismini bergen bir jawahirat dukini achqanliqini anglidim. eger mumkin bolsa, shu kishining alaqilishish uchurini yetküzüp bergen bolsingiz tolimu söyün’gen bolattim.
axirqi ötünüshüm, mumkin bolsa swén hédinning sherqiy türkistan’gha qilghan sepiri heqqidiki toplamlarning bahasi we qaysi kitabxanilardin tépilidighanliqi toghrisidiki uchurlargha éhtiyajim bar. xitaydiki chéghimda, swén hédin sizghan sherqiy türkistanning nahayiti chong 36 parche bir xeritisini körgen idim, mumkin bolsa, shu xeritining kopiyesini yollap bérish mumkinchiliki barmidu?
sizge özüm we dostlirim yazghan bir qisim erzimes kitab we toplamlarni pochtidin yollighan idim. tizimlikini mektupta yollidim. men yene dawamliq sherqiy türkistan heqqide eserlerni yéziwatimen, bu eserler neshr qilin’ghinida sizge yollap bérish arzuyum bar. eger türkche kitablargha éhtiyajingiz bolsa, sizge xizmet qilishni sherep dep bilimen.
sizning qimmetlik salam xétingizgha we manga ewetken bibaha kitabliringizgha yene bir qétim teshekkür éytimen.
hörmet bilen,
eysa yüsüp alptékin
kitablar tizimliki töwendikiche:
1. eysa yüsüp alptékin, «tömür perde arqisidiki musulmanlar», erebche
2. eysa yüsüp alptékin, se’id shamil, «asiya- afriqa konféransi xatirisi», in’glizche
3. eysa yüsüp alptékin, «asiya- afriqa konféransi we türk musulmanlirining rusiye we xitaydin musteqil bolush mesilisi heqqide», uyghurche
4. sirinagardiki türkistan köchmenliri komitéti, «matem küni xatirisi heqqide», uyghurche
5. muhemmet imin bughra we eysa yüsüp alptékin, « sherqiy türkistan xitayning qizil aptonomiyesini ret qilidu», uyghurche, in’glizche
6. dotsént doktur muheddir n. öz’erdim, «xitay menbelirige asasen chini türkistani sheherliri», türkche
7. a. kamal ilqul, «sherqiy türkistan we xitaydiki untulghusiz eslimiler», türkche
8. ruhi uyghur, «newa’iy rohi», uyghurche
9. ruhi uyghur, « yéngi döletchilik idiyesi heqqide», uyghurche
10. proféssor ismayil hékmet ertaylan, «ghazi gérayxan we uning hayati we emgekliri», türkche
11. proféssor ismayil hékmet ertaylan, «türk edebiyati nemuniliri», türkche
12. proféssor ismayil hékmet ertaylan, «mewlane hemidi shé’irlirining toluq nusxisi», türkche
13. proféssor ismayil hékmet ertaylan, «kabuli shé’irliridin», türkche
gunnar yarring ependining eysa yüsüp alptékin’ge yazghan jawab xéti
1960- yil 3- féwral, washin’gton
hörmetlik alptékin ependi,
aldi bilen sizning 1958- yil 28- noyabir manga yazghan mektupingizgha waqtida jawab qayturalmighinimdin özür soraymen. chünki bu jeryanda men siz telep qilghan swén hédinning ottura asiya ékispéditsiye sepiri toghriliq neshr qilin’ghan kitablarning toluq tizimlikini teyyarlidim. bügün shiwétsiyede yéngidin neshr qilin’ghan toluq tizimlikke asasen sizge her bir kitabning bahasi we uchurini ewetimen. (bir dollar= 5.16 shiwétsiye koronasi)gha toghra kélidu.
xétingizda yéngisarda turghan polbar isimlik altun dukini achqan yash yigitni sürüshtürüptikensiz. ötken yazda shiwétsiyege qaytqan waqtimda, bu heqte bir’az sürüshtürdüm we uyaqning palmbériy isimlik bir sodiger kishi ikenlikini jezimleshtürdüm. éytqiningizdek, derweqe u kishi «altun» isimlik bir jawahirat dukini achqanmish, emma stokholmda emes, falshöping dégen kichk sheherde iken. adrési töwendikiche:
Mr. Karl Erik Palmberg
Dotorpsgatan51
Falköping, Sweden
xétingizde yene manga bir qiism kitablarni pochtidin yollighanliqingizni éytipsiz. epsus, men bu kitablardin birinimu tapshurup almidim. perizimche, kitablar pochtida yütüp ketken bolushi mumkin. tizimlikke qarighinimda, kitablar nahayiti diqqitimni tartti. eger sizge bashqa bir yol bilen shu kitablarni manga yetküzüp bérish mumkinchiliki bolup qalsa, intayin xushal bolimen. sizge yene bashqa kitablar lazim bolsa, yene sélip bérishke tirishimen.
hörmet bilen,
gunnar yarring
(dawami bar)
