(мәзкур сүрәт әйса йүсүп алптекинниң түрколог, дипломат гуннар йарриң әпәндигә әвәткән мәктуплири билән биргә лунд университети йарриң коллексийонида сақланмақта. сүрәттикиләр: солдин оңға өрә турғанлар: полат қадири, турди ахунбай, әйсабәг оғуллиридин мурат, әркин, арслан, илғар, алптекин әпәндиниң ханими, қизи гүлтән вә әйса йүсүп алптекин.)

зулһайат өткүр тәййарлиди

иккинчи парчә мәктуп

(1958- йил 28-нойабир, әйса йүсүп алиптекинниң бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң американиң пайтәхти вашингтон шәһиридики ишханисида вәзипә өтәватқан гуннар йарриңға йазған хети)

җанаблири,

сиздин кәлгән қиммәтлик мәктупларни вә китабларни айрим- айрим һалда 1958-йили 6- өктәбир вә 3- нойабир күнлири почтидин тапшуруп алдим.

сиздәк бир дунйавий шөһрәт қазанған, дунйа җамаъитиниң тинчлиқи вә һәққанийәт үчүн күрәш қилидиған, бәхтсиз вәтинимиз шәрқий түркистанға җүмлидин мениң ана йуртум йеңисарниң тупрақлириға қәдәм басқан, шәрқий түркистан вә шәрқий түркистан хәлқини дунйаға тонуштуруш йолида җапалиқ әмгәк сиңдүргән киши билән хәт- алақидә болғинимдин өзүмни интайин бәхтлик һес қиливатимән. миллитимизниң бешиға кәлгән зулум дәстидин көрүватқан қараңғу, үмидсиз күнләрдә сиздин кәлгән мәктуплар маңа  чоңқур тәсәллий һәм һесдашлиқ елип кәлди.

сизниң уйғурлар вә шәрқий түркистанға болған қизиқишиңиз, һесдашлиқиңиз вә бу йолда көрсәткән хизмәтлириңиз кәлгүсидә шәрқий түркистан тарихиға алтун қәләм билән йезилғуси.

сизниң маңа әвәткән шәрқий түркистанға аъит қиммәтлик вә муһим китаблириңиз үчүн чоңқур рәһмитимни билдүримән. китабларниң уйғур тилида йезилғанлирини өзүм оқуп өгиниватимән. инглиз тили йаки башқа тилларда йезилғанлирини достлиримниң йардимидә оқудум. сиз вә сизниң есил әмгәклириңизни түркийәдики алимларға тонуштурдум. мәсилән, профессор исмаъил һикмәт әртайлан әпәндигә охшаш хитай вә рус империйализминиң зулмиға учриған түркий милләтләр тәтқиқати билән шуғуллинидиған мутәхәсисләр. мән уларға сизниң китаблириңизни көрситимән. кутупханимиз ишқа киришкәндә, сизниң китаблириңиз төрдин орун алиду.

сиздин йәнә әйни вақитта шәрқий түркистанға берип турған, һазир һайат болған шиветсийәлик кишиләрниң исми вә адресини тәминләп беришиңизни өтүнимән. җон андерсон (John Andersson) йеңисарға барған вақтида мәнму шу йәрдә идим. һиндистандики вақтимдиму у киши билән 1950- йили 1954- йиллири бомбайда көрүшкән идим. йеқин кәлгүсидә йәнә у киши билән алақә қилишни халаймән.

йәнә бир иш, кичик вақтимда йеңисарда «полбар» (бәлки тәләппузи хата болуши мумкин) исимлик бир шиветсийәлик киши бизниң аъилә билән йеқин мунасивәттә болған иди. һиндистанға кәлгәндин кейин у кишиниң һелиму шиветсийәдә йашаватқанлиқи вә шиветсийәгә қайтқандин кейин уйғур тилидики «алтун» исмини бәргән бир җаваһират дукини ачқанлиқини аңлидим. әгәр мумкин болса, шу кишиниң алақилишиш учурини йәткүзүп бәргән болсиңиз толиму сөйүнгән болаттим.

ахирқи өтүнүшүм, мумкин болса свен һединниң шәрқий түркистанға қилған сәпири һәққидики топламларниң баһаси вә қайси китабханилардин тепилидиғанлиқи тоғрисидики учурларға еһтийаҗим бар. хитайдики чеғимда, свен һедин сизған шәрқий түркистанниң наһайити чоң 36 парчә бир хәритисини көргән идим, мумкин болса, шу хәритиниң копийәсини йоллап бериш мумкинчилики бармиду?

сизгә өзүм вә достлирим йазған бир қисим әрзимәс китаб вә топламларни почтидин йоллиған идим. тизимликини мәктупта йоллидим. мән  йәнә давамлиқ шәрқий түркистан һәққидә әсәрләрни йезиватимән, бу әсәрләр нәшр қилинғинида сизгә йоллап бериш арзуйум бар. әгәр түркчә китабларға еһтийаҗиңиз болса, сизгә хизмәт қилишни шәрәп дәп билимән.

сизниң қиммәтлик салам хетиңизға вә маңа әвәткән бибаһа китаблириңизға йәнә бир қетим тәшәккүр ейтимән.

һөрмәт билән,

әйса йүсүп алптекин

китаблар тизимлики төвәндикичә:

1. әйса йүсүп алптекин, «төмүр пәрдә арқисидики мусулманлар», әрәбчә

2. әйса йүсүп алптекин, сәъид шамил, «асийа- африқа конферанси хатириси», инглизчә

3. әйса йүсүп алптекин, «асийа- африқа конферанси вә түрк мусулманлириниң русийә вә хитайдин мустәқил болуш мәсилиси һәққидә», уйғурчә

4. сиринагардики түркистан көчмәнлири комитети, «матәм күни хатириси һәққидә», уйғурчә

5. муһәммәт имин буғра вә әйса йүсүп алптекин, « шәрқий түркистан хитайниң қизил аптономийәсини рәт қилиду», уйғурчә, инглизчә

6. дотсент доктур муһәддир н. өзъәрдим, «хитай мәнбәлиригә асасән чини түркистани шәһәрлири», түркчә

7. а. камал илқул, «шәрқий түркистан вә хитайдики унтулғусиз әслимиләр», түркчә

8. руһи уйғур, «нәваъий роһи», уйғурчә

9. руһи уйғур, « йеңи дөләтчилик идийәси һәққидә», уйғурчә

10. профессор исмайил һекмәт әртайлан, «ғази герайхан вә униң һайати вә әмгәклири», түркчә

11. профессор исмайил һекмәт әртайлан, «түрк әдәбийати нәмунилири», түркчә

12. профессор исмайил һекмәт әртайлан, «мәвланә һәмиди шеъирлириниң толуқ нусхиси», түркчә

13. профессор исмайил һекмәт әртайлан, «кабули шеъирлиридин», түркчә

гуннар йарриң әпәндиниң әйса йүсүп алптекингә йазған җаваб хети

1960- йил 3- феврал, вашингтон

һөрмәтлик алптекин әпәнди,

алди билән сизниң 1958- йил 28- нойабир маңа йазған мәктупиңизға вақтида җаваб қайтуралмиғинимдин өзүр сораймән. чүнки бу җәрйанда мән сиз тәләп қилған свен һединниң оттура асийа екиспедитсийә сәпири тоғрилиқ нәшр қилинған китабларниң толуқ тизимликини тәййарлидим. бүгүн шиветсийәдә йеңидин нәшр қилинған толуқ тизимликкә асасән сизгә һәр бир китабниң баһаси вә учурини әвәтимән. (бир доллар= 5.16 шиветсийә коронаси)ға тоғра келиду.

хетиңизда йеңисарда турған полбар исимлик алтун дукини ачқан йаш йигитни сүрүштүрүптикәнсиз. өткән йазда шиветсийәгә қайтқан вақтимда, бу һәқтә биръаз сүрүштүрдүм вә уйақниң палмберий исимлик бир содигәр киши икәнликини җәзимләштүрдүм. ейтқиниңиздәк, дәрвәқә у киши «алтун» исимлик бир җаваһират дукини ачқанмиш, әмма стокһолмда әмәс, фалшөпиң дегән кичк шәһәрдә икән. адреси төвәндикичә:

Mr. Karl Erik Palmberg

Dotorpsgatan51

Falköping, Sweden

хетиңиздә йәнә маңа бир қиисм китабларни почтидин йоллиғанлиқиңизни ейтипсиз. әпсус, мән бу китаблардин бириниму тапшуруп алмидим. пәризимчә, китаблар почтида йүтүп кәткән болуши мумкин. тизимликкә қариғинимда, китаблар наһайити диққитимни тартти. әгәр сизгә башқа бир йол билән шу китабларни маңа йәткүзүп бериш мумкинчилики болуп қалса, интайин хушал болимән. сизгә йәнә башқа китаблар лазим болса, йәнә селип беришкә тиришимән.

һөрмәт билән,

гуннар йарриң

(давами бар)