uyghur pochtisi, 24-noyabir
hebibulla izchi,
gollandiyelik rézhissor daya kahén ishligen «mashinining közi» namliq bu filim 17-noyabir gollandiye paytexti amistérdamdiki aye tiyatirxanisida tunji qétim qoyulghan. mezkur filimning tonushturulishida: «’mashinining közi’ xitayning nazaret sistémisi we uyghurlargha qaratqan basturushi tonushturilidu. hazir gollandiyede sürgünde yashawatqan, jaza lagirlirida ishleshke mejburlan’ghan qelbinur sidiq xanimning kechürmishliri teswirlen’gen bu filimde shexsiy süretler, saqliwélin’ghan uchurlar, ochuq menbelik sanliq melumatlar, xitay dölet taratqulirida élan melumatlar we muhajirettiki uyghur shahitlarning guwahliqliri arqiliq, qelbinur sidiqning shexsiy guwahliqi xitay dölitining teshwiqati bilen sélishturulidu» déyilgen. bu filimning tunji qoyulishida tiyatirxana gollandiyelik körürmenler bilen liq tolghan bolup, filim ulargha küchlük tesir qilghan.
mezkur filim qoyulushtin burun, gollandiyening üch gézitide bu filim heqqide mexsus xewerler élan qilin’ghan bolup, qelbinur sidiq xanimning wetendin qéchip chiqqandin kéyin, xeterge qarimay xitayning uyghurlargha qaratqan milliy tazilashqa shahit bolghanliqini dunyagha ashkarilashni özining mejburiyiti dep qarighanliqi bayan qilinip: «qelbinur sidiq ‘mashinining közi’ namliq bu filimde özining guwahliqini süretler, saqliwalghan uchurlar we ochuq menbelik sanliq melumatlar bilen birleshtürüp, xitayning zulum mashinisini ashkarilaydu. uning sherqiy türkistanda xitayning uyghurlargha qaratqan zulumi toghrisida heqiqetni sözlesh üchün töligen bedili intayin zor bolghan, emma u süküt qilmighan. u uyghurlar arisida chong bolghan bir öbék ayal bolush süpiti bilen, xitay dölitining uyghur xelqini yoqitish üchün qollan’ghan usullirini öz közi bilen körgen.»
qelbinur sidiq xanim bu heqte mundaq digen: «mezkur filim, gollandiyelik daya xanim hemrahliri, men we alérik inimiz bilen bille, 2023-yili noyabirda, méning öyümde bashlan’ghan bolup, daya xanimning zor tirishchanliqi we toxtimay izdinishi, köp qétimlap méning öyümde söhbette bolushi arqiliq wujudqa chiqqan. daya xanimning zor tirishchanliqigha köp rehmet! hazirqidek bizning dewayimiz kün tertipidin qéliwatqan, tajawuzchi xitay weten’ge bérip-kélish yolini échiwetken, yene kélip gollandiyede weten’ge bérip-kéliwatqanlarning sani eng köp bolushi yetmigendek, xitayning teshwiqatini küchep qiliwatqan mushundaq bir waqitta, bu méning guwahliq filimimning ishlinip hem mukapatqa érishishi jiddiy bir peytke toghra keldi. milliy dewayimizgha xeyrlik bolghusi!»
mezkur filimning 17-noyabirdiki tunji qoyulush murasimigha dunya uyghur qurultiyining wekillirimu qatnashqan.
igilinishiche, mezkur filim 17-noyabirdin bashlap kinoxanilarda qoyulidiken.
