uyghur pochtisi, 23-féwral
amérika (a b d ) 2002-yilidiki «tibet siyasiti qanuni» gha asasen, rayli m. barnés (Riley M. Barnes) ni tibet mesililiri boyiche yéngi alahide maslashturghuchi qilip teyinlidi. amérika dölet shliri ministirliqi marko rubiyo teripidin 2026-yili 17-féwral — tibetlerning en’eniwi yéngi yili «losar» bayrimigha toghrilap élan qilin’ghan bu teyinlesh, washin’gtonning tibetlerning insan heqliri, diniy erkinliki, medeniyet we til miraslirini qoghdashqa bolghan izchil wedisini yene bir qétim tekitleydu.
barnés ependi nöwette amérika dölet shliri ministirliqining démokratiye, insan heqliri we emgek ishliri boyiche yardemchi ministirliq wezipisinimu ötimekte. u yéngi wezipiside tibetning özgiche salahiyitini qoghdashqa qaritilghan amérika siyasetlirini maslashturidu. bu xizmetler xitay xelq jumhuriyiti bilen aliy rehber dalay lama wekilliri otturisida ehmiyetlik söhbetni ilgiri sürüsh, saxta uchurlargha taqabil turush, tibetke kirish erkinlikini qollash, tibet musapirlirining insanperwerlik éhtiyajini hel qilish hemde tibetning sijil tereqqiyati we muhit asrash ishlirini teshebbus qilish qatarliqlarni öz ichige alidu. daramsaladiki merkizi tibet memuriyiti (CTA) we «xelq’ara tibet herikiti» (ICT) qatarliq teshkilatlar bu teyinleshni qizghin qarshi élip, buni amérikining tibet mesilisidiki ikki partiye ortaq qollaydighan siyasitining dawami dep bahalidi.
marko rubiyo özining resmiy bayanatida: «tibetlerning en’eniwi yéngi yili — losar bayrimini tebriklewatqan barliq kishilerge otluq salam yollaymen. ot at yilining bu tunji künide, biz pütün dunyadiki tibetlerning mewqesidiki mustehkemlikni we égilmes rohini tebrikleymiz. amérika tibetlerning tartiwalghili bolmaydighan insan heqlirini, shundaqla ularning özgiche til, medeniyet we diniy miraslirini qollashqa bolghan wediside izchil ching turidu.
dunyaning herqaysi jayliridiki tibetlerning yéngi yilining salametlik we beriket ichide ötüshige tilekdashliq bildürimen. losar tashi délék (Losar Tashi Delek) we yéngi yilinglargha mubarek bolsun!bu xasiyetlik peytte, men yene yardemchi ministir rayli m. barnésni amérikining tibet mesililiri boyiche alahide maslashturghuchisi qilip teyinligenlikimdin xushalmen» dédi. amérika emeldarliri bu qedemning xitay bashqurushidiki tibet rayonlirida diniy pa’aliyetlerning cheklinishi, medeniyet jehettin assimilyatsiye qilinish we tilning basturulushigha bolghan endishiler küchiyiwatqan bir peytte, tibetlerning tartiwalghili bolmaydighan hoquqlirini qoghdashqa bolghan sadaqitini mustehkemleydighanliqini tekitlidi.
merkizi tibet memuriyiti xelq’ara munasiwetler bölümining katipi karma cho’ying: «biz prézidént donald tramp we ménstir marko rubiyogha bu muhim teyinlesh üchün chin könglimizdin rehmet éytimiz, shundaqla yardemchi ministir rayli m. barnésning yéngi wezipisini tebrikleymiz» dédi.
buninggha jawaben xitay tashqi ishlar ministirliqi bu teyinleshni qattiq eyiblep, alahide maslashturghuchi wezipisini «sap siyasiy heriket» we xitayning ichki ishlirigha qopalliq bilen arilishish dep süpetlidi. béyjing tibetke alaqidar mesililerning pütünley xitayning ichki ishi ikenlikini we bu wezipini étirap qilmaydighanliqini yene bir qétim tekrarlidi.
bu tereqqiyat tibettiki insan heqliri ehwali xelq’araning üzlüksiz közitishige érishwatqan, amérika diplomatik wasitiler arqiliq bu mesililerni otturigha qoyuwatqan bir mezgilde yüz berdi. losar bayrimi mezgilide élan qilin’ghan bu xewer, jümlidin barnésning amérika dölet shliri ministirliqining yilliq losar ziyapitige sahibxana bolushi, washin’gtonning tibet jem’iyiti we tibetni qollighuchilar bilen bolghan alaqini yéngi bir baldaqqa kötürgenlikidin bésharet bermekte.
