uyghur pochtisi, 13-dékabir
12-dékabir amérika wirjiniye shitati féyrfeks shehirige jaylashqan uyghur merkizide, 1985-yili ürümchidiki uyghur studéntlar xitay hökümtige qarshi qozghighan naraziliq namayishining 40 yilliqini xatirilesh pa’aliyiti ötküzüldi.
yighin’gha uyghur amérika birleshmisining re’isi misran dolan riyasetchilik qildi. uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanim qisqiche söz qildi. arqidin, shu chaghdiki atalmish shinjang uniwérsitétining oqutquchisi mewlan yasin, tughluq abdurazaq we ashu qétimqi namayishni teshkilligen yaki aktip qatnashqan oqughuchilardin nuri musabay, ilyar shemsidin, nuri tiyip, jélil qeshqiri, zubeyre shemsiddin, süreyye qeshqiri qatarliqlar shu chaghdiki namayish jeryanini we uning aldi-keynidiki weqelerni eslep ötti.
«qosh 12 namayishi» dep atalghan shu qétimqi namayishta, shinjang uniwérisitétini merkez qilghan ürümchidiki asasliq aliy mekteplerning on minggha yéqin uyghur oqughuchisi qattiq soghuqqa qarimay, aptonum rayonluq partkom we hökümet orgini aldidiki xelq meydanigha yighilip, xitay da’iriliridin uyghur xelqning démokratik heq-hoquqlirigha kapaletlik qilish, milliy ma’aripni rawajlandurush, uyghur élide yadro siniqi qilishni toxtitish, xitay köchmenlirini uyghur rayonigha yötkimeslik, uyghurlargha qaritilghan pilanliq tughutni emeldin qaldurush qatarliqlarni telep qilghan.
uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanim söz qilmaqta
hökümet terep bu teleplerni oylishidighanliqi éytip oqughuchilarni yolgha salghan, emma mektep terep bashlamchi oqughuchilarni tenqid qilghan we töwiname yazdurghan. kéyin, bu oqughuchilarning beziliri mushu namayish tüpeylidin xizmet tépishta qiynalghan.
12-dékabir namayishi gerche studéntlar kütkendek netijige érishelmigen bolsimu, emma bu namayish hazirqi zaman uyghur qarshiliq heriketlirining muhim bir abidisi bolup qalghan. bolupmu, ashu qétimliq namayishtin kéyin, bir türküm uyghur studéntlarning idiyiside zor burlush hasil bolghan, ular milletning istiqbali, wetenning kelgüsi heqqide oylinishqa bashlighan. ashu studéntlarning beziliri nöwette muhajirettiki uyghur dewasida muhim rollarni oynawétiptu.
