uyghur pochtisi, 27-dékabir
tahir imin uyghuri’an
uyghur tili teshebbuschisi quddus hapiz 2025-yili 27-dékabir istanbulda 74 yéshida wapat boldi.
quddus hapiz 1951-yili kelpinde meripetperwer tijaretchi a’iliside tughulghan. medeniyet inqilabi élip kelgen buzghunchiliq tesiride, aliy mektepte oquyalmighan. qisqa bir mezgil nahiyelik sen’et ömikide muzikant we ijadiyetchi bolup ishligen. 1973-yildin 1978-yilghiche nahiyelik su-éléktir istansisida tokchi, 1978-yilidin 1981-yilghiche nahiyelik medeniyet yurtida ressam we xettat bolup ishligen. 1981-yildin 1996-yilighiche nahiyelik pen-téxnika jem’iyitide terjiman bolup ishligen.
uyghur akadimiyesi teripidin 2013-yili uyushturulghan pa’aliyette, quddus hapizning uyghur tilining alemshumul til ikenlikini ispatlash, dunya tili bolushini ilgiri sürüshni meqset qilghan 1800 betlik «qaysi til dunya tili bolalaydu?» namliq kitabni teyyarlawatqanliqi tonushturulghan.
quddus hapiz wetendiki chaghda, uyghur tilini küchlendürüsh heqqide maqaliler yazghan we uyghur tiligha bolghan muhebbiti we héssiyatini küchlük ipade qilghan. u: «uyghur tili in’gliz tilidinmu pasahetlik we qollinishchan til. shunga uyghur tili xelq’ara til bolushi kérek. men chet’elge chiqip mushu mesilini birleshken döletler teshkilatida otturigha qoyimen» dégendek pikirliri bilen xelq’arada tonulush we étirap qilinish arzusidiki uyghurlar teripidin alqishlan’ghan idi.
gerche quddus hapiz kespiy tilshunasliq boyiche ilim tehsil qilmighan yaki akadémik sewiyediki ilmiy maqalilerni élan qilmighan bolsimu, emma uning ana til seperwerliki tilshunasliq sahesidikilerning uyghur tilining rolini kücheytish heqqide heriket qilishigha türtke bolghan.
merhumning uyghur tili heqqidiki közqarashliri ré’alliqqa uyghun bolmisimu, emma uning uyghur tiligha bolghan héssiyati nurghun kishilerge öz ana tilini qedirlesh rohini singdürüshte teshwiqat rolini oynighan.
quddus hapiz uzundin béri türkiyede yashap, uyghur jama’iti bilen yaxshi alaqe saqlighan, murasimlar we ammiwi pa’aliyetlerge aktip qatniship kelgen. kéyinki künlerde bashqa nurghun uyghurlargha oxshash iqtisadiy jehette japa tartqan.
