uyghur pochtisi, 2-dékabir
tayir uyghur
qazaqistan xelq artisi, uyghur diyari we ottura asiya döletliri sehniliride tonulghan we shan-shöhret qazan’ghan meshhur uyghur sen’etkari reyhan’gül (réxan’gül) mexpirowa 2025-yili 29-noyabir, 79 yéshida almata shehiride wapat boldi.
qazaqistan medeniyet we uchur ministirliki merhumning wapati toghriliq xewer élan qilghandin kéyin, féysbuk qatarliq ijtima’iy alaqe wasitiliride teziye xewiri tarqitildi. muhajirette yashawatqan uyghurlar özining qayghuluq héssiyatini we axiretlik tileklirini bildürdi.
munasiwetlik uchurlargha qarighanda, reyhan’gül mexpirowa 1946-yili 1-awghust almata wilayitining emgekchi-qazaq nahysi chilek yézisida tughulghan. uning deslepki sen’et hayati s. seyfullin qaraghanda qazaq rayonluq tiyatir ömikide bashlan’ghan. kéyin 1971-yildin 1977-yilghiche abay jambul rayonluq tiyatirigha yütkilip xizmet qilghan. 1977-yili quddus ghojamyarow namidiki jumhuriyetlik dölet akadémiyelik uyghur muzikiliq komédiye tiyatirining yalghuz kishilik naxshichisi(soprano) -artisi süpitide qobul qilin’ghan we shu yerde uzun yilliq sen’et kespiy hayatini berpa qilghan.
1989-yili sabiq sowét ittipaqining parchilinishi bilen, qazaqistan döliti musteqilliqqa érishkendin kéyin, reyhan’gül mexpirowa xanim qazaqistan uyghur tiyatiri ezaliri bilen birlikte uyghur diyarigha (sherqiy türkistan’gha) seper qilip, u yerde nurghunlighan komédiye tiyatiri we épizotlarni orundap, uyghur tamashibinlirining alqishigha érishken we ularning qelbidin chongqur orun élip hörmetke sazawer bolghan. reyhan’gül mexpirowa orundighan yalghuz kishilik we kollléktip nomurlar ammining yaqturishigha we söyishige ériship jem’iyette küchlük tesir qozghighan. shundaqla, bir qisim shirketlerning orunlashturishi bilen uyghur diyarining herqaysi wilayet, sheher-yézilirighiche bérip seyyare oyun qoyghan, étot sin léntiliri köplep neshr qilinip tarqitilghan.
qisqighine birqanche yil ichidila reyhan’gül mexpirowa uyghur diyarining bulung-pushqaqlirighiche, qéri-yash hemmeylen’ge tonushluq bir simagha aylan’ghan. xelq ta bügünki kün’giche, reyhan’gül mexpirowa orundighan épizotlardiki obrazlarni esleydu, uning yumurluq we tétimliq sözlirini yadlaydu. reyhan’gül mexpirowaning xelqning yaqturishigha na’él bolushidiki eng asasliq seweb, uning rol élishtiki yuqiri mahariti, turmushqa yéqin tebi’iyliki, obraz yaritishqa mahirliqiwe insaniy peziliti idi.
reyhan’gül mexpirowaning 80 yilgha yéqin ömri öz xelqige bedi’iy-sen’et arqiliq xizmet qilish bilen ötken bolup, u yene kino, tiyatirlardimu qazaqistanning medeniyet miraslirining bir qismigha aylan’ghan nurghun janliq we untulghusiz rollarni alghan. muhim bolghanlardin, yumagulowning »nergiz« romanidiki nergiz obrazi,k. muhemmedjanowning «mehbuslar» namliq esiridiki adwokat obrazi, chingghiz aytmatowning «tunji mu’ellim» esiridiki altinay obrazi, m. sholoxowning «tinch don» romanidiki aksinya obrazi, j. busaqowning «nazugum» esiridiki nazugum obrazi we kilassik eser «leyli-mejnun»diki bash pérsunazh leylining roli qatarliqlarni tilgha élip ötüshke erziydu.
reyhan’gül mexpirowa sen’etke qoshqan töhpiliri netijiside, «qazaqistan dölitige xizmet körsetken artis» we qazaqstandiki eng yüksek sen’et mukapati «qazaqistan xelq artisi» dégendek shereplik unwan-namlargha érishken.
sen’et pishwasi reyhan’gül mexpirowa bizdin menggülük ayrilghan bolsimu, emma uyghur xelqi özlirige külke ata qilghan söyümlük perzentini yad étip turidu!
