péyro tozining tebrik sözi: siler eslerni we bir xelqning rohini saqlap qéliwatisiler
(amérika dölet mejlisi xitay ishliri alahide komitétining dériktori péyro tozining «uyghur pochtisi»ning qurulush murasmida sözligen sözi)
méni «uyghur pochtisi»ning qurulush murasimigha we uyghur tilidiki taratqularning roli toghrisida söz qilishqa teklip qilghininglargha rehmet. bu yerdiki birmunche dostlar arisida bolush méni xushal qildi.
ötken hepte hindistanda ötküzülgen bir munberde, xitay xelq jumhuriyitide yolgha qoyulmaqchi bolghan milletler iittpaqliqini ilgiri sürüsh qanun layiheisi heqqide tor arqiliq sözlesh pursitige érishken idim. u munberde ashu qanun layihesining xitayning hazirqi téritoriyisi ichide yashawatqan uyghurlargha bolghan tesiri merkizi téma bolghanidi, rushen abbas xanimmu u munberde söz qildi.
ashu qanun layiheside ipadilen’gendek, xitay kommunistik partiyisi otturigha qoyghan «birlik» idiyisi özliri «bashqa» dep qarighan kishilerning, bolupmu uyghur, tibet, mongghul we bashqa ottura asiya xelqlirining medeniyitini yoqitishni telep qilidu.
shübhisizki, biz medeniyetni yoqitishning aqiwetlirige alliqachan shahit bolduq: balilarni ata-anisidin ayrip mustemlike yataqliq mekteplerge orunlashturush, xitaylarni uyghur öylirige hetta karwatlirighiche kirgüzidighan «qoshmaq tughqan bolush» programmilirini yolgha qoyush, ariliship nikahlinishqa mejburlash hemde uyghur tilini ögitishni cheklesh bilen bir waqitta xitay tilini mejburiy ijra qilish qatarliqlar.
bu siyasetlerni mejburiy bala chüshürüsh we mejburiy tughmas qilish (mejburiy eza yighiwélishni démigendimu) bilen qoshqanda, bu omumiy jehettin bir xelqni yoqitishqa urunushni, shundaqla méningche, irqiy qirghinchiliq ehdinamisi boyiche irqiy qirghinchiliq jinayitini shekillendüridu.
bu yene silerning «uyghur pochtisi» we uyghur tilidiki taratqular arqiliq qiliwatqan ishinglarning néme üchün shunche muhim ikenlikini gewdilendüridu: siler eslerni we bir xelqning rohini saqlap qéliwatisiler.
bügünki künde bu xil taratqulargha alahide éhtiyaj bar, chünki biz béyjingning pütün xitayda xitay tilini ölchemleshtürmekchi boluwatqanliqini köriwatimiz; xitay tili peqet uyghur aptonom rayoni yaki tibettila emes, belki da’im xitay «shéwiliri» dep atalghan, emma emeliyette kantonche, shangxeyche yaki xokkin tili (fujiyen yerlik tili-t) qatarliq ayrim tillar dep türge ayrishqa bolidighan tillarningmu ornini almaqchi. bu arqiliq, xitay kompartiyisi toldurushqa bolidighan hemde toldurushqa tégishlik bir boshluqni peyda qildi. nöwette, uyghur tilidiki taratqulargha, shundaqla xtay tilidin bashqa tillardiki taratqulargha heqiqiy éhtiyaj we purset yaritildi.
aranglardiki bezi muxbirlar we taratqu sahesdiki talantliq kishilerning amérika awazi yaki erkin asya radi’osida xizmet qilghan tarixi bar. biz amérika parlaménti xitay ijra’iye komitéti yéqinda erkin asiya radi’osidin intayin iqtidarliq bir muxbirni özimizning alaqe ishlirini bashqurushqa teklip qilduq. shunga men «uyghur pochtisi»din ibaret bu yéngi taratquning yolgha qoyulghanliqini körüp tolimu xushal boldum, chünki biz tereptiiki bir boshluqmu tolduruldi.
siler özinglarning mulazimet we bilim tarqitish wezipisini ada qiliwatqininglarda, xitay kompartiyisining yalghanlirigha we saxta teshwiqatlirigha qarshi turup, heqiqetni pakit bilen teminlishinglar kérek; emeliyeteni rastchilliq bilen xewer qilish zörür hem intayin muhim. xitay kompartiyisining teshwiqatchiliri silerning pakit jehettiki herqandaq xataliqinglarni tutiwélip, inawitinglarni töküshke urunidu, ulargha bundaq pursetni bermenglar.
siler heqiqetni ashkarilashqa bolghan qet’iylikinglarda we axbaratchiliqning eng yuquri ölchimige bolghan sadaqitinglada ching tursanglar, yalghuz xitay téritoriyisidiki uyghur tilliq kishilergila emes, belki muhajirettiki uyghurlar üchünmu yaxshi xizmet qilalaysiler.
komitétimizning xizmetliri yuquri süpetlik axbarat xewerlirige muhtaj, shunga xewerliringlarning chinliqi biz üchünmu zörür.
silerning heqiqetke bolghan ene shu sadaqitinglar axirda xitay kompartiyisining yalghanliri we saxta teshwiqatliri bilen roshen sélishturma bolidu. shunga men silerni righbetlendürimen we silerge rehmet éytimen. xizmitinglarning ehmiyiti nahayiti zor. allah silerge we silerning xizmitinglargha beriket bersun, silerni, muxbirliringlarni we xizmetchi xadimliringlarni aman qilsun. rehmet.
nutuqning in’gilizchisni bu yerdin oqung
