1985-yili béyjing merkiziy milletler inistitutini püttürüp, ürümchidiki«shinjang uniwérsitéti junggo tilliri fakultéti«gha oqutquchiliqqa teqsim qilinip, aliy mektep oqutquchisiliq we ilmiy tetqiqat hayatimni bashlighinimda fakultétimizning 82-yilliq sinipidiki kichikkine yarishimliq burut qoyuwalghan nahayiti shox we qiziqchi hem heriketchan bir oqughuchi bilen tonushtum, bu hem qelem küchi bar we roman yaki powést yézish ghayiside kélechekke telpünüp yürgen bir yigit idi.
u, 1986-yili oqush püttürdi we radiyo istansisigha teqsim qilindi. uzun ötmey sorunlarda mezkur chaqchaqchi we oyunchi bir yigitni körüshke bashlidim, lékin yashliq rohi urghup we choqchup turidighan bu yigitning guchungdiki meshhur uyghur chambashchi-toxti chambashning xitay chambashchilarni meghlup qilip pütün uyghurlar élida hetta ichkiri xitayda dang chiqarghanliqi heqqide powést yézishqa kirishkenlikini anglap bekmu söyümdüm.
ariliqtiki hikayiler xéli köp elwette!. 1990-yili sowét ittipaqining payexti moskwagha oqushqa kettim we tetil mezgilliride qaytip kelgende u we bashqa dostlar bilen anda-sanda körüshüp turattim.
1993-yilliri etrapida bolsa kérek istanbuldin bir kona tonushum moskwagha kélip méni izdep méni yatiqimdin tépiwaldi we özi birge élip kelgen » sherqiy türkistan yashliri« ( eger xata bolmighan bolsa) namliq gézittin parchilarni manga oqushqa berdi we gézitni chiqiriwatqan bir top yashlarning salimini yetküzdi. ene shu salam yollighanlarning biri , yeni shu gézitni chiqarghuchilardin biri ene eshu ürümchide men tonughan,yeni toxti chambash powéstini yazghan perhat muhemmed idi. kéyinchirek uning yorungqash texellusini qollan’ghanliqidin xewerdar boldum shuningdek yene perhat qatarliq istambulgha toplan’ghan bir top ot yürek yashlarning istambuldiki qiyin künliri, japaliq hayat musapiliri heqqide köp anglidim, hetta perhat qatarliq bu yashlar gézit chiqirimiz, zhurnal chiqirimiz, weten dewasi qilimiz dep her küni kishilerge teshwiq qilip, jenggiwarliq ichide ötsimu, turghidek illliq jayi, da’im yégüdek illiq tamaqliri yéterlik bolmaptu, qisqisi weten dewasida yürgen perhat qatarliq bu yashlar istambul kochilirida bezi künliri ach qaptu. hetta shundaq yomurlarni anglidimki, bezi kishiler bu yashlarni << namaz oqumaydiken>> dep ularni qollashni muwapiq körmeptimish! ene shu qollash bolmighanliqi üchün bular nurghun künlerni ach-yalingachliqta ötküzüptu.
men oylidimki, qéni héliqi uyghur bayliri, qéni héliqi wetenperwerler ! bu yashlarning ach-yalingachliqigha yardem bérish üchün birer bay uyghur chiqmighandimu?
axiri perhat qatarliqlar gérmaniyege kétip andin illiq we normal hayat kechürüshke muyesser boptu!
merhum perhat yorungqash méning tughqinim yaki bir tughqan qérindishim emes ! lékin u nezirimde öz kindik qéni tökülgen tupraq- ana wetini ishqida, wetinining istiqbali yolida kéche-kündüz yighlighan, azablan’ghan, ter tökken we shu yolda sewda hem axirida qelbi we jismi bimar bolghan bir insan! u men üchün uyghurluq bilen tolghan qérindashtur!
perhat yorungqashning wapiti bir heptidin buyan san-sanaqsiz matem-teziye, mersiye, medhiyeler bilen tolmaqta! hetta uning üchün heykel layihesimu tiklendi, uning üchün bar bolghan güzel we jenggiwar sözlük zapaslirining hemmisi ishlitildi.
lékin shuni soraymenki, perhat ölgendin kéyin yigha -zare qilishqan, uni toxtimay medhiyeligen , uning üchün lughetliridin toxtimay medhiye, mersiye sözlirini izidigen uyghurlar siler perhat hayat waqtida uning üchün mundaq güzel sözlerni, mundaq medhiyelerni némishqa éytmidinglar ?
hey uyghurlar siler öz qehrimanliringlar, öz pidakarliringlar, öz dahiyliringlar, namayendiliringlarni hayat waqtida qanchilik qedirliyelidinglar ? perhat yorungqash kéche-kündüz we yillap weten we öz xelqi yolida tinimsiz ishlewatqanda qanchilik adem uning üchün birer illiq we yüksek sözler bilen bolsimu uni teqdirlidi?
ishinimenki, qehrimanlar, pidakarlar, töhpikarlar we bashqa jenggiwarlarning hayat waqtida uchraydighan haqaretliri, töhmetliri we söz hujumliri ulargha éytilghan illiq sözler bilen heqiqiy bahalardin üstün turup keldi.
hetta kishiler mundaq haqaret we hujumlar bilen tolghan söz-chöcheklerni bekrek yaqturup anglaydighan we hozurlinidighan ehwallar köpeydi! elwette, bu mehkumluqtta uzun yaxshighan bir millette bolidighan rohi we pisxikiliq késelliklerning biridur!
merhum perhat yorungqash ! ulugh allahning sanga jennettin orun bérishigha ishenchim kamil, chünki ulugh alla aldi bilen insanlarni we öz xelqi-bichare uyghur xelqini söygen insanlargha jennettin choqum orun béridu!
