uyghur pochtisi 22- dékabir
amine sedef
18- dékabir xelq’ara köchmenler küni munasiwiti bilen enqerede «köchmenlik, dé’aspora we yuqiri derijilik déplomatiye» namida yighin échildi. türkiye ichki ishlar ministirliqi bilen köchmenlik we dé’aspora wexpining herkarliqida échilghan bu yighin’gha türkiye ichki ishlar ministirliqining mu’awin ministiri bülent turan, a’ile we ijtima’i yardem ministirliqining mu’awin ministiri leman yén’gün, köch we dé’aspora wexpisining re’isi rejep seyyar we birqisim yuqiri derijilik istiratégiye mutexesisliri hemde bir qisim ammiwi teshkilat mes’ulliri qatnashti.
türkiyening aldimizdiki yillardiki köchmenler siyasiti we qérindashliq heq- hoquqini qoghdashni nishan qilghan bu yighin’gha uyghurlargha wakaleten zhurnalist, türkiye döletlik radi’o- télwiziye idarisi uyghurche anglitish bölimining déktori mirkamil qeshqeriy teklip bilen qatnashqan bulup, u yighinda türkiyediki köchmen uyghurlarning yashash huquqi we kelgüsi heqqide töwendikidek alte türlük teklip- lahiyeni otturigha qoydi:
1. uyghurlarning wetendashliq iltimasidiki matéryal qiyinchiliqi, yeni tughut ispati, nikah guwanamisi, nopus deptiri qatarliq xitaydin élip kilish qiyin bolghan höjjetlerni telep qilmasliq.
2. uyghurlarning tonglitilghan wetendashliq iltimaslirigha jawap qayturup, éniqsizliq we ümitsizlikke xatime birish.
3. g87 cheklime kodliri, delil- ispatsiz tutup turush we imza qoyush mesilisini hel qilish. buning üchün mexsus tekshürüsh komitéiti qurup chiqish.
4. reqemlik saxta uchurlargha qarshi turush, yeni istratégiyilik uchur éghiri we reqemlik alaqe qalqini qurup chiqish we bu arqiliq xitayning türkiyediki uyghurlargha qarita küchlük dölet halqighan bésimi we tor parakendichilikige qarshi turush.
5. taratqularda siyasettin üstün bir til berpa qilish. sherqiy türkistanning mesilisini ichki siyasettin ayrip, milliy ortaq tonush sahesi süpitide mu’amile qilish we türkiye radi’o- télwéziye nazaretchilik idarisi teripidin taratqu exlaqi xitapnamisi élan qilish.
6. sherqiy türkistanliqlar üchün ahiska we qirim türklirige oxshash alahide qérindashliq qanuniy yolgha qoyush. mirkamil qeshqeriyning türkiyediki uyghur köchmenliri üchün otturigha qoyghan yuqirqi teklip- lahiyeliri küchlük tesir qozghighan bolup, türkiyening nopuzluq gézitliri, xewer torliri we télwiziye qanallirida arqa- arqidin herxil mawzularda élan qilindi.
