gérmaniye taratqusi dolqun eysani xitay ishlirigha alaqidar 100 muhim shexs qatarigha kirgüzgen
hebibulla izchi
yéqinda gérmaniyening yawropadiki tesiri bar axbarat orgini – «table médiya» 2025- yilliq yawropa ittipaqi sehniside xitay ishlirigha alaqidar 100 muhim shexsning tizimlikini élan qilghan. dunya uyghur qurultiyining sabiq re’isi, uyghur kishilik hoquq we démokratiye merkizining re’isi dolqun eysa bu tizimliktin orun alghan. bu 100 muhim shexsni mezkur organning muherrirler guruppisi tallap chiqqan bolup, bu shexsler öz saheliridiki siyasiy, iqtisadiy we ijtima’iy tereqqiyatning ilgirilishige tesr körsetken kishiler iken.
ular herqaysi jem’iyetler, eqil ambarliri, fondlar, tetqiqat organliri yaki hökümetsiz teshkilatlar ichidiki siyaset, soda, meslihet bérish qatarliq tereplerde küchlük tesirge ige kishilerdin tallap chiqilghan iken. bu kishiler yawropa, xitay we afriqidiki yéza igiliki, ma’arip, kélimat, tetqiqat, bixeterlik qatarliq sahelerge tesir körsetken déplomatlar, dölet rehberliri, iqtisadshunaslar, xelq’ara siyasetchiler we axbaratchilarni öz ichige alidiken.
mezkur taratqu dolqun eysa heqqide mundaq yazghan: dolqun eysa ( 2017-yildin bashlap) dunya uyghur qurultiyi (DUQ) ning re’isi bolup xizmet qilghan. u myunxénda turup, dunyadiki uyghurlarning qayghulirini dunyagha yetküzidu. dolqun eysa uyghurlarning zulumgha uchrishigha dunyaning diqqitini tartishtiki yétekchi awaz hésablinidu; u da’im b d t insan heqliri kéngishi, yawropa parlaménti we xelq’araliq ammiwiy teshkilatlarda xitayning shinjangdiki sistémiliq insan heqliri depsendichiliki heqqide sözleydu. u siyasetchiler we axbarat wasitiliri bilen bolghan alaqide xitay hökümiti sadir qilghan insan heqliri jinayetlirini tonushturidu. dolqun eysa özi we a’ilisige qaritilghan zorawanliq we basturushlargha qarimay, uyghur xelqining medeniy mewjutluqi, öz teqdirini özi belgilesh hoquqi we adalitini teshebbus qilidu.
dolqun eysa mezkur tallash heqqide mundaq digen: «table 2025 tiki 100 muhim shexs» ning ammiwiy teshkilatlar (NGOs) türide tallan’ghanliqimdin tolimu xushal boldum. bu étirap men üchün zor sherep, shundaqla uyghurlarning hoquqini qoghdash we démokratiyeni ilgiri sürüsh xizmitimdiki muhim bir qedem. méni bu nadir tizimlikke layiq körgen barliq kishilerge chin qelbimdin rehmet éytimen.»
2019- yili gérmaniyede qurulghan «table médiya» sifirlashqan uchur mulazimiti bilen shughullinidighan, yétilgen kespiy muxbirlar we qabil muherrirlerdin teshkil tapqan, xewerlirining qimmiti yuqiri, ondin artuq tarmiqi bar axbarat orgini bolup, yawropa we gérmaniyening siyasiy we soda sahesini ma’arip siyasiti, siyasiy tetqiqat, xelq’ara muhit, tashqi siyaset we xewpsizlik siyasiti qatarliq jehetlerdiki mol arqa körünüshke ige uchur, pikir we tetqiqat netijiliri bilen teminleydiken.
