uyghur pochtisi
15-mart
téhran bu döletler bilen siyasiy, iqtisadiy, hetta herbiy jehetlerde «yaxshi hemkarliq» ornatti. iran tashqi ishlar weziri abbas araghchi «MS NOW» qanilining ziyaritini qobul qilghanda, rosiye we xitayning iran’gha her xil yollar bilen, jümlidin «herbiy hemkarliq» arqiliq yardem bériwatqanliqini éytti.
iran tashqi ishlar mnstiri araghchi shenbe künidiki ziyaritide, rusiye we xitayni iranning amérika we isra’iliye bilen bolghan toqunushidiki istratégiyelik shérikliri dep atidi.
araghchi: «biz ötmüshte yéqin hemkarliqta bolduq, bu hemkarliq hazirmu dawamlishiwatidu, buning ichide herbiy hemkarliqmu bar» dédi. u yene iranning bu döletler bilen siyasiy, iqtisadiy, hetta herbiy jehetlerde yaxshi munasiwette ikenlikini eskertti.
jüme küni amérika pirézidénti donald tramp muxbirlargha rosiye pirézidénti wladimir putin iran’gha «bezi» yardemlerni bériwatqan bolushi mumkin dep bildürgen. tramp moskwaning ukra’inagha qaratqan tajawuzchiliqigha qarshi amérikining kiyéwgha bériliwatqan yardemlerni tilgha élip: «méningche shundaq, u belkim bizni ukra’inagha yardem qiliwatidu dep oylap iran’gha yardem qiliwatqan bolushi mumkin, shundaq emesmu?» dédi.
amérikigha bolghan düshmenlik sewebidin, iran bilen rusiye yéqinqi on yilda hemkarliqini kücheytken. iran rusiyeni «shahid» (Shahed) tipliq uchquchisiz ayropilanlar bilen teminlep kelgen bolup, moskwa bularni ukra’ina urushida ishletmekte. iran rusiyede bu ayropilanlarni ishlepchiqiridighan zawutlarni qurghan. bu ikki dölet yene süriyediki hazir yimirilgen beshshar esed hakimiyitinimu qollighan idi.
2021-yili, iran béyjing bilen 25 yilliq, 400 milyard dollar sommisdiki iqtisadiy hemkarliq kélishimi imzalighan bolup, bu kélishim asasliqi iranning mol néfit zapisini xitaygha sétishni meqset qilidu.
araghchi shenbe künidiki ziyaritide yene hormuz boghuzidiki qalaymiqanchiliq mesilisi heqqide toxtaldi. iran we oman qirghaqlirigha tutishidighan bu boghuz dunya néfit we gaz toshush miqdarining beshtin birini igileydu.
boghuzdiki jiddiychilik néfit bahasini bir tungi 100 dollardin ashuruwetti . mutexessler buni yer shari iqtisadigha tehdit salmaqta dep qaraydu.
araghchi «hormuz boghuzi -bizning düshmenlirimizge, übizge hujum qiliwatqanlargha we ularning ittipaqdashlirigha tewe paraxotlargha taqaldi.» didi.
iran yene yer shari énérgiye bazirining asasliq teminligüchiliri bolghan pars qoltuqi döletlirige rakéta atqan idi.
biraq u sözini toluqlap: «boghuz pütünley taqalghini yoq. u peqet amérika we isra’iliyening paraxotlirighila taqaldi, bashqilargha emes» dédi.
menbesi: syasetchi tori
