uyghur pochtisi, 15-dékabir
gherb uniwérsitétlirining uyghurlarni keng kölemde tutup turush séstimisigha chétishliq esliheler bilen iz qoghlash téxnikilirini yasighanliqi heqqidiki doklat élan qilindi
stratigiyelik xéyim-xeter (Strategy Risks) shirkitining kishilik hoquq fondi jem’iyiti (Human Rights Foundation) bilen hemkarliship élan qilghan doklatining ashkarilishiche, MIT, stanford we oksford qatarliq aldinqi qatardiki gherb uniwérsitétliri xitayning dölet közitish sistémisining terkiwi bolghan sün’iy idrak (AI) tejribixaniliri bilen zich hemkarlashqan; bu tetqiqatlarda amérika we en’gliye hökümet meblighining qayta-qayta ishlitilgenliki étirap qilin’ghan.
«ortaq tejribixana, ortaq ziyan» (Shared Labs, Shared Harm) namliq bu tekshürüsh doklatida, xtayning dölet qollighan ikki sün’iy idrak tejribixanisi: shangxey sün’iy idrak tetqiqat orni (SAIRI) we jéjyang tejribixanisi (Zhejiang Lab) ning 2020-yildin buyan gherblik tetqiqatchilar bilen texminen 3,000 parche ilmiy maqalini birlikte yazghanliqi xatirilen’gen. gherbning qollishi we amérika hökümitining meblighi bilen bu tejribixanilar köp obyéktliq iz qoghlash, qedem usulini tonush we infira qizil nurni tekshürüsh téxnikilirini tereqqiy qildurghan. bu hemkarliqlar nsan heqliri depsendichilikliri, keng kölemlik nazaret qilish we amérikining sezgür téxnikilirining xitay kommunistik partiyisige chétishliq xitay shirketlirige yötkilishini qolaylashturghan.
amérika dölet mudapi’e ministirliki organliri we NIH xitayning nazaret qilish shériklirige meblegh bergen
shangxey sün’iy idrak tetqiqat orni (SAIRI) ni 2020-yildin bashlap xitay éléktron téxnika guruhi shirkiti (CETC) ning yuqiri derijilik alimi lu jün (Lu Jun) bashqurup kelgen. bu del shinjangda keng kölemlik tutup turushqa qolay shara’it yaritip bergen «birleshme heriket supisi» (Integrated Joint Operations Platform) namliq sün’iy idrak asasidiki nazaret qilish programmisini qurup chiqqan we shu seweptin amérika maliye ministirliki teripidin nazaret qilishni süy’stmal qildi dep qarilip jazalan’ghan shirkettur.
SAIRI amérikining asasliq ma’arip orunliri bilen hemkarliship yüzligen ilmiy maqalilarni élan qilghan bolup, bo orunlar stanford, jons xopkins we UC bérkléy qatarliqlarni öz ichige alidu.
SAIRI yene töwendikidek fondlarni tapshuruwalghanliqini étirap qilghan:
amérika döletlik ilim-pen fondi (NSF): on üch qétim
amérika döletlik sehiyet inistituti (NIH):üch qétim
déngiz armiye tetqiqat ishxanisi (ONR): bir qétim
2022-yildiki MIT ning optikiliq basquch özgertish heqqidiki hemkarliqi DARPA fondining qollishigha érishken bolup, bu herbiy razwédka we bi’ométrik közitish üchün intayin muhim téxnika hisablinidu.
en’gliye baj töligüchilirining puli bu resmiy hemkarliqqa shlitilgen
en’gliye tetqiqat we yéngiliq yaritish orgini (UK Research and Innovation) bat uniwérsitétidiki CAMERA 2.0 programmisini 13 milyon dollar bilen teminligen bolup, bu programmida jéjyang tejribixanisi (Zhejiang Lab) resmiy xelq’araliq shérik süpitide tizimlikke élin’ghan. jéjyang tejribixanisi xitay ölkilik hökümettin we hemkarlashquchi orunlardin kem dégende 1.25 milyard dollar meblegh tapshuruwalghan bolup, xelq azadliq armiyisining alte orgini bilen hemkarlashqan.
CAMERA 2.0 türi qedem tonushqa merkezleshken—bu téxnika xitayda yüz tonush téxnikisi tosalghugha uchrighanda shexslerni perqlendürüsh üchün keng kölemde qollinilghan.
hemkarliship tetqiq qilip chiqqan nazaret qilish téxnikiliri
karnig méllon we amérika déngiz armiyisi meblegh salghan iz qoghlash téxnikisi: jéjyang tejribixanisi bilen hemkarlishp élip bérilghan köp obyéktliq iz qoghlash tetqiqati bolup, NSF we ONR ning meblighige érishken, «namayishni közitish we eqliy sheher saqchiliqi» üchün « adem zich muhitta köp shexsni iz qoghlash» sistémilirini tereqqiy qildurghan.
MIT, jons xopkins we kimlik perqlendürüsh: alfa iz qoghlighuchi (AlphaTracker) sistémisi (2023) bolup, «adem köp yaki ghuwa muhitta shexslerni üzlüksiz közitish» üchün « beden halitini mölcherlesh, köp obyéktliq iz qoghlash we kimlik perqlendürüsh» usullirini qollan’ghan.
stanford we bi’ologiyelik süretlesh téxnikisi: stanford we SAIRI hemkarliqida NIH meblighi bilen élip bérilghan tébbiy süretlesh téxnikisi bolup, doklatta körsitilishiche bu téxnikini «tébbiy di’agnozdin kéngeytip, keng kölemdiki ademlerning kimlikini perqlendürüsh we nazaret qilish»qa ishlitishke bolidiken. SAIRI xitay jama’et xewpsizliki ministirliki we nazaret qilish shirketliri iFlytek we SenseTime din ibaret shinjangdiki depsendichilikler sewebidin amérika hökümiti teripidin jazalan’ghan shirketler bilen hemkarlashqan.
sün’iy idrak exlaqi organliri süküt qilmaqta
bahalap chiqilghan texminen 30 chong sün’iy idrak exlaqi merkizi ichide, peqet ikkisi—ada lowélayis énustituti (Ada Lovelace Institute) we stanford nsan merkezchilikidiki sün’i idrak merkizi—2020-yildin 2025-yilghiche xitay sün’iy idrak depsendichilikini ashkara eyibligen. oksfordning sün’iy idrak exlaqi orni, kambrijning léwérxulm merkizi we MIT ning kompyutér ilmi we sün’iy idrak tejribixanisi héchqandaq bayanat élan qilmighan, hetta ularning uniwérsitétliri xitay organliri bilen aktip hemkarliqni saqlap kelgen.
yochuq
doklatta mundaq körsitilgen: «junggo tejribixaniliri biwasite yardem puli alghuchilar qatarida az körinidu, bu ularning mejburiyetlirini tekshürüshtin atlap ötüp kétishige paydiliq, shundaqla hemkarliship maqale élan qilish we bilim almashturushtin biwasite payda élishigha qolayliq yaritip béridu.», «baj töligüchilerning puli bedlige kelgen bu bilimler xitayning basturush séstimisidiki organlargha éqip kirip kétiwatidu».
mezkur doklat xelq’araliq hemkarlashquchilarning insan heqlirige munaswetlik tekshürüsh jeryani we xelq’araliq shérikliklerni toluq ashkarilashni, sün’iy idrak orunliri üchün exlaqi mes’uliyetlerni kéngeytishke chaqiriq qilghan.
Strategy Risks heqqide
Strategy Risks shirkiti dunya boyiche aldinqi qatarda turidighan, xitaygha alaqidar bolghan siyasiy-jughrapiye (gi’osiyasiy) we shirket xewp-xetirige mexsuslashqan soda axbarat shirkitidur. biz istratégiyelik xirislargha duch kéliwatqan shirketler, paydini meqset qilmaydighan teshkilatlar we meblegh salghuchilarni chongqur, emeliyetchil doklat, chüshenche we tehliller bilen teminleymiz.
kishilik hoquq fondi jem’iyiti (Human Rights Foundation) heqqide
kishilik hoquq fondi jem’iyiti (HRF) terepsiz, payda élishni meqset qilmaydighan bir teshkilat bolup, u yer shari xaraktérlik insan hoquqlirini ilgiri süridu we qoghdaydu; bolupmu yépiq jem’iyetlerge (döletlerge) ehmiyet béridu.
uyghurchigha terjime qilghuchi: tahir imin uyghuri’an
mezkur axbarat bayanati »Strategy Risks« shirkitining ijaziti bilen uyghur tiligha terjime qilinip tarqitildi.
menbesi:
