uyghur pochtisi, 9-féwral
köpligen menbelerge asaslan’ghanda, xitayning jaza lagérida tutup turulghan lagir shahiti we uyghur pa’aliyetchi gülbahar jélilowaning oghli axmetjan sadirof qazaqistan’gha mejburiy qayturulush xewpige duch kelgen bolup, qazaqstanning xtay bilen munaswiti seweblik éghir ziyankeshlikke uchrash éhtimalliqi bar dep qaralmaqta.
axmetjan 2023-yilidin bashlap awstriyede yashawatqan bolup, uning panahliq iltimasi ret qilin’ghandin kéyin, u awstriye da’iriliridin özining a’ilisi we ikki perzenti bolghan türkiyening istanbul shehirige bérish üchün bélet teminleshni telep qilghan. awstriyening siyasitige asasen, öz ixtiyari bilen chiqip kétishni tallighan köchmenlerning yol kirisi qamdilishi mumkin. awstriye da’iriliri deslepte sadirofqa astanagha emes, belki istanbulgha bélet élip bergen bolup, u öz ixtiyari bilen yolgha chiqqan. lékin, istanbulgha yétip barghanda, türkiye tamozhna xadimliri uning kirishini ret qilghan we uni awstriyege qayturuwetken.
awstriyege qaytqandin kéyin, sadirof da’irilerge istanbuldiki a’ilisi bilen jem bolmaqchi ikenlikini, jazalinish xewpi bolghan qazaqistan’gha ewetishke bolmaydighanliqini uqturghan. emeldarlar uninggha astanigha ewetilmeydighanliqi, belki istanbulgha qayturulidighanliqi heqqide wede bergen. biraq, u ayropilan’gha chiqip bolghandin kéyin, awstriye da’irilirining uni türkiye arqiliq qazaqistan’gha mejburiy yollimaqchi bolghanliqini bilgen. ayropilan istanbulgha qon’ghanda, sadirof öz bixeterlikidin ensirep, astanigha uchidighan ulinish ayropilanigha chiqishni ret qilghan.
chéx penler akadémiyisi sherqshunasliq institutining ali derijilik tetqiqatchisi we yawropa uyghur institutining re’isi dilnur reyhan awstriyening bu qilmishini tenqid qilip, bir uyghurni öz xahishigha xilap halda jazalinish xewpi bar jaygha qayturushning xata ikenlikini éytti. reyhan sadirofning yenila xewp ichide ikenlikini tekitlidi hemde awstriye da’irilirini we xelq’ara jem’iyetni uning köchmenlik salahiyitini hel qilish üchün jiddiy qedem bésishqa chaqirdi.
axmetjan sadirof istanbulgha qonup, apisigha özining istanbul ayrodromidin qazaqistan’gha qayturuluwatqanliqini téléfonda éytqanda, keng jem’iyet buni türkiye qayturush musapisini bashlidi we uni qazaqistan’gha ewetishke teyyarliq qiliwatidu dep chüshen’gen. uyghur guruppiliri we pa’aliyetchiliri sadirof istanbul ayrodromida tutup turuluwatqan we astanigha uchidighan ayropilan’gha chiqishni ret qiliwatqan mezgilde, uning bixeterlikidin qattiq ensireydighanliqini bildürüp torda muraji’etname ilan qilghan.
