memet toxti
bu resimde kanadaliq, uyghurlar bilen héchqandaq qandashliq, diniy, medeniyet yaki menpe’et alaqisi bolmighan kishiler biz üchün namayish qiliwatidu.
kanadaning paytexti ottawadiki xitay elchixanisi aldida 2020-yili 9-ayning 20-künidin bashlap, her heptining peyshenbe küni xiristiyan, yehudiy qatarliq yerlik kanadaliqlar uyghurlar üchün namayish qilip kelmekte. bu süret ene shu namayishlarning biride tartilghan bolup, qatnashquchilarning héchbiri uyghur emes; ularning uyghurlar bilen héchqandaq tughqandarchiliqi yoq, shundaqla héchbirining uruq-tughqanliri xitayning lagérlirida emes.
her bir uyghur bu resimge tepsiliy qarap turup, özidin mundaq bir so’alni sorishi kérek: «mushundaq shara’it astida men namayishqa chiqarmidim?» bular uyghur emes, belki yehudiy we xiristiyanlardur. yeni bezilerning neziride «ehli dozax» dep qarilidighan kishiler yüz-közliri qar bilen qaplan’ghan, hawa qehritan soghuq we shiwirghanliq bolushigha qarimay, sherqiy türkistandiki irqiy qirghinchiliqni toxtitishni telep qilip namayish qiliwatidu.
bezi uyghurlarchu? ular yenila xitaygha qatnawatidu, bérip-kélip yürüwatidu.
uyghurlarning bu resimdin alidighan dersliri intayin köp. mumkin bolsa, her bir uyghur bu resimni ramkigha élip öyining törige ésip qoyushi, her küni sirtqa chiqishtin burun bu resimge qarap özining kimlikini we mes’uliyitini eslishi kérek.
yazmidiki qarashlar-aptorning musteqil pikrige wekillik qilidu.
memet toxti kanadadiki «uyghur heqlirini himaye qilish qurulushi» ning ijra’iye dériktori, kanada hökümitining uyghur qirghinchiliqini étirap qilishi, 10 ming uyghurni köchürüshi we xitayning mejburiy emgek mehsulatlirini chekleshke chaqiriq qilish qatarliq heriketliri sewebidin xitay hökümiti teripidin jaza élan qilin’ghan uyghur pa’aliyetchi.
