uyghur pochtisi, 16-mart
xongkongda chiqidighan «jenubiy xitay seher géziti»ning xewer qilishiche, xitayda chong bolghan, torda tarqalghan ussulliri bilen dangliq iraqliq muxbir uyghur qizi bilen toygha pütüshken.
amin munir muhemmed el-ubeydi (Ameen Muneer Mohammed Al-Obaidi) xitayche ismi fang xawming (Fang Haoming) bilen téximu tonulghan bolup, uning ijtima’iy taratqularda 5 milyon’gha yéqin egeshküchisi bar. u dubeyge jaylashqan xitay-ereb téléwiziye istansisining xitayda turushliq muxbiri süpitide xizmet qilidu.
martning béshida, fang toygha pütüshkenlikini élan qildi. u sansha téléwiziye istansisidiki bir muxbir dostigha: «biz pütüshtuq, men emdi xitayliq a’ilining küy’oghli. méning ayalim shinjangliq qiz» dégen. fang bilen ayali xitaydiki bir uniwérsitétta bille oqughan bolup, ularning birge bolghinigha besh yil bolghan.
mezkur jüplishshning qandaq syasi arqa körunushi barliqi dawamliq diqqet nuqtisi bolmaqta.
xitayperes ereb muxbir
fang «güzel xitay», «güzel shinjang» témisda shligen widi’olarda xtay teshwiqatlirini köplep ishligen. «men xitaylargha hewes qilimen» dégen söz uning sinliridiki dangliq sözge aylan’ghan. fang: «ömür boyumda ottura sherqte tinchliq ornitilghanliqigha shahit bolushni ümid qilimen» deydu. féwralda u özining xitaydiki 15 yilliq hayati teswirlen’gen «men qayta tughulghan jay» namliq xitayche kitabini neshr qildurdi.
urushtin qéchip xitaygha köchüp kélish
fang 2000-yili iraqta tughulghan. amérika 2003-yili iraqqa hujum qilghandin bir qanche ay kéyin, uning a’ilisi süriyege köchüp ketken. 2009-yili, uning chong hedisi süriyede bir xitayliq oqughuchi bilen köriship, kéyinki yili toy qilghan. 2011-yili süriyede ichki urush partlighanda, fangning yéznisi a’ilisini özining yurti xitaygha köchüp kétishke dewet qilghan.
fangning dadisi derhal barliq mal-mülkini sétip, pütün a’ilisini yéznisining yurti ningshya xuyzu aptonom rayonining merkizi yinchüen shehirige élip kelgen. QQ.com xewer portining xewer qilishiche, fang shu chaghlarni eslep: «11 yashqiche méning baliliq dewrim bolmidi. u chaghdiki eng chong arzuyum tatliq-türüm yaki oyunchuq emes, belki bombardiman awazi bilen oyghinip ketmey, aramxuda uxlash idi. tinchliq men üchün bir heshemet idi» dégen.
xitayda cholpan’gha aylinish
gézitte déyilishiche, ottura sherqning urush we toqunushliri ichide chong bolghan, rayonning tinchliqigha teshna bolghan bu atalmish «zhurnalist»ning dangliq sözi «men xitaylargha hewes qilimen» déyshtin ibaret.
26 yashliq fang 2024-yili féwralda xitay tashqi ishlar ministirliqi teripidin uyushturulghan bahar bayrimi kéchilikide bashqa chet’ellik muxbirlar bilen birlikte ammibab «kémusen» (Subject Three) ussulini oynighan. ussul sinliri torda tarqalghandin kéyin, fang hetta tashqi ishlar ministiri wang yining diqqitini tartti. wang yi bir qétimliq muxbirlarni kütüwélish yighinida uninggha: «sen héliqi ‘kémusen’ oynighan yigitmu? séning sinliringni kördüm, yene dawamliq ussul oynamsen?» dep sorighan.
bu fangning xitayda tunji qétim diqqet qozghishi emes. 2019-yili öktebirde, u xitay xelq jumhuriyiti qurulghanliqining 70 yilliq tebriklesh pa’aliyitige teklip qilin’ghan. fang rawan xitay tilida taratqulargha: «men urush xarab qilghan dölettin keldim. ottura sherqning tinchliqqa qaytishini bek arzu qilimen» dégen.
