uyghur pochtisi, 12-féwral

yéqinda xitay taratquliri turpan shehiridiki «badam sherqiy qebristanliqi»din qéziwélin’ghan bir yürüsh arxé’ologiyelik boyumlarni, jumlidin bir dane yaghach kariwatni béyjinggha yötkep bérip, u yerdiki tejribixanilarda élan qilghan. xitay da’iriliri buni «muhim bayqash» dep süpetligen.

yadikarliqlarning ornidin yötkilishi

xtayning xelq géziti qatarliq hökümet axbarat wastilirining xewirige asaslan’ghanda, uyghur tupraqliridin chiqqan qimmetlik arxé’ologiyelik buyumlarning  shu yerde emes, belki béyjingdiki tejribixanilarda ilan qilghan.

 bu, yadikarliqlarning esli orni we muhitidin ayrip tashlinip, xitay merkiziy hökümitining biwasite kontrolluqida «qayta teswirlinishi»ge yol achidu.

amérikida turushluq uyghur közetküchi tursunjan uyghur pochtisigha mundaq didi:

«xitay da’irilirining sherqiy türkistandiki arxé’ologiyelik pa’aliyetliri pen-téxnikiliq tetqiqattin bekrek, siyasiy teshwiqatqa xizmet qilishni nishan qilghan. xitay »pen-téxnika arxé’ologiyesi« namida, rayondiki barliq qedimiy bayqashlarni özining »bir gewde« nezeriyesige tirek qilip körsitish üchün tarixiy pakitlarni tallap ishlitish yaki bir terep qilish usulini qollanmaqta. bu xil usul arqiliq, yadikarliqlarning uyghur we türkiy medeniyitige bolghan mensubiyiti sistémiliq halda inkar qilinip, tarixiy heqiqet siyasiy gherezning sayiside qaldurulmaqta.uyghur arxé’ologiyesi xitayning dölet menpe’eti üchün xizmet qilidighan qoralgha aylinip qalghan bir peytte, turpan we bashqa rayonlardin chiqqan bayqashlargha éhtiyatchanliq bilen qarash, xelq’araliq musteqil mutexessislerning tekshürüshini telep qilish intayin muhim.»