чүштин кийин

1.нәқ мәйдандики хәвәр агентлиқлири, мухбирлар вә йәрлик хәлқниң йәткүзүшичә, ахирқи бир нәччә минут ичидә сәъуди әрәбистанниң пайтәхти рийад, қатарниң пайтәхти доһа вә әрәб бирләшмә хәлипиликиниң әбузәби шәһәрлиридә йеңи партлаш авазлири аңланған. сәъуди әрәбистан ташқи ишлар министири иҗтимаъий таратқуларда елан қилған байанатида: «сәъуди әрәбистан, америка-исраъилийә һава һуҗумлириға қарита иранниң қайтурма зәрбиси нәтиҗисидә зийанға учриған бу қериндаш дөләтләр билән толуқ һәмдәмдә вә уларни қоллайду» деди.

2. ирақ иранниң һуҗумини әйиблиди вә һава бошлуқиниң ишлитилмәслики һәққидә агаһландуруш бәрди.
   ирақ баш министириниң һәрбий байанатчиси сабаһ әл нуман, ирақниң җәнубида икки кишиниң өлтүрүлгәнлики мәлум болғандин кейин, байанат илан қелип, ирақниң «ислам җумһурийитигә қаритилған һуҗумни әйибләйдиғанлиқини» вә ирақ ул муъәссәлирини нишанлиған «бу очуқ-ашкарә һуҗумниң ақивәтлири һәққидә агаһландуруш бәргәнликини» ейтти.
3. иран хәвәр агентлиқи иран рәсмий агентлиқи (IRNA) ниң хәвиригә қариғанда, җәнубтики минаб шәһиридики бир қизлар мәктипигә(ислам инқилабий муһапизәтчиләр қисмиға бағлиқ бир шипаханиниң кириш еғизидин 300 метир йирақлиқта) қилинған исраъилийә башқурулидиған бомба һуҗумида,йәрлик вақит саъәт 17:00 гичә өлгәнләр сани 85 гә, йариланғанлар сани 92 гә йәткән. агентлиқ йәнә нурғун оқуғучиниң харабилик астида қалғанлиқини билдүргән. иран хәлқигә башқурилидиған бомбидин мудапийәлиниш һәққидә һичқандақ учур бәрмигән, алдин сигнал систимиси карға кәлмәс һалда болуп, исраъилийәниң әксичә иранда башқурилидиған бомбидин мудапийәлиниш мәркәзлири қурулмиған.
4. қизил ай җәмъийитиниң билдүрүшичә, иранниң тәхминән 20 вилайити «һуҗумниң тәсиригә учриған».
   дөләт таратқулириниң хәвиригә қариғанда, иран қизил ай җәмъийитиниң байанатчиси муҗтаба халиди иранниң 31 өлкисидин 20 дин артуқиниң америка вә исраъилийәниң һуҗумиға учриғанлиқини ашкарилиған.

5.дунйадин инкаслар

берлин, париж вә лондон иранниң һуҗумлирини әйиблиди һәмдә теһранни « әтрапидики 3-дөләтләргә елип берилидиған һәрбий һуҗумлардин сақлиниш»қа чақирди.

һиндистан, баш министир нарендра моди исраъилийәдин қайтип кәлгәнниң әтисила, «җиддий вәзийәтниң күчийип кетишиниң алдини елиш вә пуқраларниң бихәтәрликини алдинқи орунға қойуш» үчүн «барлиқ тәрәпләрни өзини тутувелишқа» вә диъалогни алдинқи орунға қойушқа чақирди.

хитай дәрһал оқ чиқиришни тохтитишқа чақириқ қилип, җиддийчиликниң техиму күчийип кетишидин агаһландурди. һәмдә оттура шәрқтә тинчлиқ вә муқимлиқниң қоғдилишини тәләп қилди. хитай ташқи ишлар министирлиқи йәнә иранниң миллий мустәқиллиқи, бихәтәрлики вә земин пүтүнлүкигә һөрмәт қилишқа чақирди.

түркийә «барлиқ тәрәпләрни дәрһал өчмәнликкә хатимә беришкә» чақирди. түркийә дипломатлири елан қилған бир байанатида, америка вә исраъилийәниң иранға қаритилған һуҗумлири билән башланған зәнҗирсиман зораванлиқ вәқәлириниң «районимизниң кәлгүсини вә йәр шари характерлик муқимлиқни хәтәргә иттириши мумкинликини» тилға алди.
украъина пирезиденти володимир зеленский, шәнбә күни америка вә исраъилийәниң иранға қаратқан һава һуҗумлири башланғандин кейин, америкиниң «қәтъий ирадиси»гә апирин оқуди вә бу һуҗумларниң иран хәлқигә «террорчи бир һакимийәттин қутулуш» үчүн бир «пурсәт» бәргәнликини ейтти. зеленский синлиқ учурида: «америкиниң қәтъий болуши муһим. америка һәр қетим қәтъий ирадисини көрсәткәндә, дунйаниң һәрқайси җайлиридики җинайәтчиләр аҗизлишиду» деди.

сәъуди әрәбистан иранниң өз земиниға қаратқан һуҗумлириға қарита өч елиш һоқуқини сақлап қалғанлиқини җакарлиди.
америка һәрбий базилириға саһибханлиқ қиливатқан сәъуди әрәбистан ташқи ишлар министирлиқи елан қилған байанатида, «рийад вә шәрқий вилайәт районлириға қаритилған вә сәъудий әрәбистан тәрипидин тосуп қелинған иран һуҗумлирини әң күчлүк шәкилдә әйибләйдиғанлиқини» билдүрди.
байанатта йәнә: «ханиданлиқимиз өз бихәтәрликини қоғдаш, земинини, пуқралирини вә аһалилирини муһапизәт қилиш үчүн зөрүр болған барлиқ тәдбирләрни қоллиниду, шундақла бу қоғдиниш һуҗумға қайтурма зәрбә бериш таллишиниму өз ичигә алиду» дийилди.

6. иранниң парис қолти дөләтлиригә қаритилған һуҗумлири давамлашмақта

кувәйт хәлқъара айродромиға учқучисиз айропилан (дәрон) һуҗуми илип берилди

пуқрави авиъатсийә идарисиниң хәвәр қилишичә, кувәйт хәлқъара айродромиға бир учқучисиз айропилан (UAV) һуҗум қилған. идарә елан қилған байанатида: «бир учқучисиз айропилан кувәйт хәлқъара айродромини нишан қилип, бир қанчә хизмәтчиниң йеник йарилинишини вә йолучилар терминалида чәклик маддий зийан көрүлүшини кәлтүрүп чиқарди» деди.

франсийә агентлиқи (AFP) мухбирлириниң хәвәр қилишичә, иранниң қолтуқ районидики америка һәрбий базилирини нишан қилиши билән бир вақитта, доһаниң мәркизидә йәнә шиддәтлик партлаш авазлири аңланған.
бир AFP мухбири доһа қирғақ линийәси үстидә иран башқурулидиған бомбилириниң бомбидин мудапиъәлиниш системиси тәрипидин тосуп қелинғанлиқиға шаһит болған. қатар райондики әң чоң америка һәрбий базиси болған әл-удәйд һава армийә базисиға саһибханлиқ қилмақта.

партлаш авазини аңлиған вә қойуқ туман көргән икки гуваһчи, франсийә агентлиқи (AFP) ға бәргән байанатида, дубәйниң символлуқ сүнъий арили палм җумәйрада җайлашқан бир меһманханидин қойуқ қара түтүнләрниң көтүрүлгәнликини көргәнликини вә җиддий қутқузуш аптомобиллириниң вәқә йүз бәргән җайға қарап кетиватқанлиқини аңлиғанлиқини ейтти.

ийорданийә армийәси, бүгүн әтигәндин башлап 13 баллистик башқурулидиған бомбиниң итип чүшүрүлгәнликини ийитти.
һәрбий байанатқа қариғанда, «қораллиқ күчиләр ийорданийә земинини нишан қилған 49 учқучисиз айропилан вә баллистик башқурулидиған бомба билән йүзләшти». байанатта, америка базилири җайлашқан районда 13 баллистик башқурулидиған бомбиниң мувәппәқийәтлик һалда тосуп қелинғанлиқи вә учқучисиз айропиланларниң чүшүрүлгәнлики билдүрүлди.

7. теһран, исраъилийә вә америкиниң һуҗумлиридин кейин хәвпсизлик кеңишини «дәрһал һәрикәткә өтүш»кә чақирди.
   иран ташқи ишлар министири аббас арағчи бирләшкән дөләтләр тәшкилати (б д т) ға йазған мәктубида, америка вә исраъилийәниң «қанунсиз қилмишлириниң ақивитигә игә болидиғанлиқини» билдүрүп, иранниң «қануний һалда өзини қоғдаш» мәқситидә һәрикәт қилғанлиқини тәкитлиди вә хәлқъара җәмъийәттин «бу таҗавузчилиқ қилмишини әйибләшни» тәләп қилди.

америка қошма штатлири вето һоқуқиға игә болған б д т хәвпсизлик кеңиши, шәнбә күни саъәт йаврупа вақти 21:00 дә «оттура шәрқниң вәзийити»ни музакирә қилиш үчүн җәм болиду.

8.йаврупа пайтәхитлиридә вә гүрҗистанда иранлиқ намайишчилар топлинип, иран ислам җумһурийитигә қаритилған һуҗумларни тәбрикләшти.

9. исраъилийә армийәси, иранниң һәрбий унсурлириға қаратқан «йеңи һуҗум»ни башлиғанлиқини җакарлиди.
   исраъилийә армийәси, елан қилған ахбарат байанатида, иранниң мәркизидики башқурулидиған бомба етиш супилири вә һава мудапиъә системилирини нишан алғанлиқи ейтилди.
10. җумһурийәтчиләр партийәсиниң кеңәш палата әзаси линдсей грахам, йавропа дөләтлирини иран һакимийити алдида «кишини чөчүткидәк дәриҗидә аҗиз» қалғанлиқ билән әйиблиди.
    доналд трампниң йеқин иттипақдиши, җумһурийәтчиләр партийәсиниң кеңәш палата әзаси линдсей грахам, «әпсаниви ғәзәп» дәп аталған иттипақдаш америка оператсийәсигә фирансийә, германийә вә әнглийәниң бәргән инкаслиридин үмидсизләнгәнликини билдүрди. X суписида елан қилған бир йазмисида, йавропа демократик дөләтлирини «вәқәләр уларниң қирғақлиридин йирақлашқансери, уларниң адаләткә болған қизғинлиқини вә тоғра билән хатани пәрқләндүрүш иқтидари қарғулашти» дәп әйиблиди.
11. исраъилийә армийәси, иранға қаратқан «чоң көләмлик» һуҗумда 200 әтрапида җәңчи айропиланниң ишлитилгәнликини илан қилди.
    исраъилийә армийәси ахбарат байанатида, 200 әтрапида җәңчи айропиланниң «исраъилийә һава армийәси тарихидики әң чоң һәрбий учуш сәприни ахирлаштурғанлиқини» билдүрди.
    армийә, дөләтниң ғәрбий вә мәркизий қисимлирида җайлашқан иран башқурулидиған бомба вә мудапиъә системилириға қарши «кәң көләмлик һуҗум» елип барғанлиқини илгири сүрди. байанатта: «ирандики һәр хил нуқтиларда җайлашқан һава мудапиъә системилири вә башқурулидиған бомба етиш супилирини өз ичигә алған 500 әтрапидики нишанни бомбилидуқ» дейилгән болуп, нөвәттә һәрбий һәрикәт давам давамлашмақта.

тәййарлиғучи: ‍еһсан