уйғур почтиси, 27-март
2026-йили 27-март, оттава — либераллар партийәсиниң парламент әзаси ма роңҗиң (Michael Ma) електронлуқ машина (EV) импорт сийасити тоғрисидики парламент комитети испат аңлаш йиғинида, хитайниң тәминләш зәнҗиригә четишлиқ мәҗбурий әмгәк дәлиллирини рәт қилғандәк көрүнидиған һәдидин ашқан соъаллири сәвәбидин аммиви кәчүрүм сориди.
2026-йили 26-марттики санаъәт вә техника даъимий комитетиниң йиғини, уйғурлар учраватқан системилиқ хорлашларға сәл қариғанлиқи үчүн нсан һәқлири паъалийәтчилири вә өктичи парламент әзалириниң қаттиқ ғәзипини қозғиди.
мәзкур испат аңлаш йиғинида, хитайниң тәминләш зәнҗиридики нсан һәқлири һәққидики хәвпигә болған әндишиләр күчийиватқан бир пәйттә, канаданиң електронлуқ машина импорт сийасити музакирә қилинған. мутәхәссис гуваһчи, канаданиң сабиқ йуқири дәриҗилик әмәлдари вә хитай мәсилилири тәһлилчиси маргарет мәккуәйг-җонстон (Margaret McCuaig-Johnston) уйғурлар вә башқа түркий мусулманларниң мәҗбурий әмгәккә селиниватқанлиқи һәққидә гуваһлиқ бәргән.уйғур вәтинидин кәлгән алйумин, полисиликон вә муһим минерал маддилар — електронлуқ машина батарейәси вә запчаслири үчүн интайин зөрүр болуп, буларниң мәҗбурий әмгәк йөткәш пирограммилири билән четишлиқ икәнлики оттуриға қойулған. бу қилмишлар нсанлар һәқлирини көзитиш тәшкилати (HRW), бирләшкән дөләтләр тәшкилати вә мустәқил тәкшүрүшләр тәрипидин кәң көләмдә дәлилләнгән.
йиғин җәрйанида, консерватиплар партийәсидин либераллар партийәсигә өткән ма роңҗиң, мәккуәйг-җонстонға арқимуъарқидин җиддий соъалларни йағдурған. у мәккуәйг-җонстондин мәҗбурий әмгәкни «шәхсән өз көзи билән көргән-көрмигәнликини» сориған вә униң дәлиллирини «асассиз гәп-сөзләр» (hearsay) дәп атиған. мәккуәйг-җонстон кейин X суписида тордики инкасида, бу соъалларниң хитай дөләт таратқулириниң ма роңҗиңни хитай реҗимини тәнқид қилғучиларға қарши турғучи қилип көрситишикә урунуш үчүн сориған дәп көрсәтти.
X суписидики күчлүк инкаслар бу вәқә X суписида қизиқ параңға айлинип, тәнқидий йазмилар кәң тарқалди. консерватип сийасәтчиләр канада парламентиниң 2021-йили уйғурларға қаритилған зулумни «ирқий қирғинчилиқ» дәп етирап қилғанлиқини әскәртип, ма хәнчеңниң позитсийәси билән буниң оттурисидики күчлүк зиддийәтни оттуриға қойди.
консерватиплар партийәсиниң парламент әзалири бу әһвални қаттиқ әйиблиди. парламент әзаси ракел данчо (Raquel Dancho) X тики йазмисида мундақ деди: «бу толиму биъарам қиларлиқ әһвал. бу либерал парламент әзаси растинла хитайдики мәҗбурий әмгәк қилмишлирини инкар қилдиму? бу дәлилләнгән бир мәсилә. немишқа бу парламент әзаси хитай реҗиминиң мәнпәъәтини қоғдайду?»
майкел гуглиъелмин (Michael Guglielmin) мундақ деди: «бүгүн санаъәт комитетида, либерал парламент әзаси ма роңҗиң өз вақтини гуваһчиға һуҗум қилишқа вә шинҗаңдики (шәрқий түркистандики) ениқ дәлилләнгән кишилик һоқуқ дәпсәндичилики вә мәҗбурий әмгәктин гуманлинишқа сәрп қилди. бу һәрқандақ бир канада парламент әзаси үчүн қобул қилғили болмайдиған қилмиш.»
роман бабер (Roman Baber) мундақ дәп йазди: «мән ма роңҗиңни узун йиллардин бери тонуймән. у өзидин номус қилиши керәк.»