ئۇيغۇر پوچتىسى، 9.مارت 

7-مارت كورېيەنىڭ سېئۇل شەھىرىدە «جۇڭگو شىنجاڭ مەدەنىيەت ئالماشتۇرۇش جەمئىيىتى» نىڭ ئېچىلىش مۇراسىمى ئۆتكۈزۈلگەن. خىتاي خەۋەرلەر تورىنىڭ¹ 9-مارتتىكى خەۋىرىگە ئاساسلانغاندا، بۇ جەمئىيەت «مەدەنىيەت ئالماشتۇرۇش» ۋە «رايوننىڭ تەرەققىيات ھېكايىسىنى سۆزلەش» نى مەقسەت قىلغان. مەزكۇر جەمئىيەتنىڭ قۇرۇلۇش جەريانى، قاتناشقۇچىلارنىڭ سالاھىيىتى ۋە ئوتتۇرىغا قويۇلغان نىشانلارغا ئوبيېكتىپ نەزەر سالغاندا، تۆۋەندىكىدەك بىر قانچە نۇقتىنى سىستېمىلىق يورۇتۇپ بېرىش زۆرۈر: 

بىرىنچىدىن، مەزكۇر جەمئىيەتنىڭ قۇرۇلۇش مۇراسىمىغا خىتاينىڭ كورېيەدە تۇرۇشلۇق ئەلچىخانىسىنىڭ باش كونسۇلى جۇڭ خۇڭنونىڭ قاتنىشىشى ۋە تەبرىك سۆزى قىلىشى، بۇ تەشكىلاتنىڭ پۇقرالار ئوتتۇرىسىدىكى ئادەتتىكى بىر مەدەنىيەت جەمئىيىتى ئەمەس، بەلىكى خىتاي دۆلەت ئاپپاراتىنىڭ سىياسىي ئورۇنلاشتۇرۇشى ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ. خەۋەردە ئاپتونوم رايونلۇق «يۇرتقا قايتقان مۇھاجىرلار بىرلەشمىسى» (侨联) نىڭ تەبرىك خېتى ئەۋەتىشى، بۇ جەمئىيەتنىڭ بىرلىك سەپ خىزمىتىنىڭ چەتئەلدىكى كېڭەيتىلمىسى ئىكەنلىكىدىن دېرەك بېرىدۇ. بۇ خىل ئورگانلار ئادەتتە دۆلەتنىڭ رەسمىي تەشۋىقاتىنى چەتئەللەردە تارقىتىش ۋە سىياسىي ئوبرازنى ئوڭشاش ۋەزىپىسىنى ئۈستىگە ئالىدۇ. جەمئىيەت رەئىسى دوكتور مىنا ۋە چەتئەلدە ئوقۇۋاتقان ئوقۇغۇچىلار ۋەكىللىرىنىڭ سۆزلىرىدە «شىنجاڭنىڭ ئىتتىپاقلىق، ماسلىشىشچانلىق، ئېچىۋېتىلگەنلىك ۋە تەرەققىياتى» نى كورېيە جامائەتچىلىكىگە تونۇشتۇرىدىغانلىقىنى تەكىتلىشى، تەشكىلاتنىڭ تەشۋىقات خاراكتېرىنى تېخىمۇ ئاشكارىلاپ بەرمەكتە. 

ئىككىنچىدىن، خەۋەردە جەمئىيەتنىڭ «شىنجاڭنىڭ ئىتتىپاقلىقى ۋە تەرەققىياتىنى تونۇشتۇرىدىغانلىقى» تىلغا ئېلىنغان. خەلقئارا كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتلىرى ۋە بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ دوكلاتلىرىدا رايوندىكى مەدەنىيەت، تىل ۋە دىنىي ئېتىقادنىڭ سىستېمىلىق بېسىمغا ئۇچراۋاتقانلىقى قەيت قىلىنىۋاتقان بىر پەيتتە، چەتئەلدە بۇ خىل قۇرۇلۇشلارنىڭ مەيدانغا كېلىشى خەلقئارا جامائەت پىكىرىنى باشقا يۆنىلىشكە بۇراش ئۇرۇنۇشىدۇر. بۇ يەردىكى مەدەنىيەت جەمئىيىتى بىر مەقسەت ئەمەس، بەلىكى سىياسىي ئاقلاش ئۈچۈن قوللىنىلىدىغان بىر ۋاسىتە سۈپىتىدە گەۋدىلەنمەكتە. 

ئۈچىنچىدىن، بۇ جەمئىيەتنىڭ نىشانلىق ئوبيېكتلىرى كورېيەدە تۇرۇۋاتقان شىنجاڭلىق ئوقۇغۇچىلار ۋە مۇھاجىرلار قىلىپ بېكىتىلگەن. خىتاي ھۆكۈمەت دائىرىلىرىنىڭ چەتئەللەردە بۇ خىل جەمئىيەتلەرنى قۇرۇش مەقسىتى، شۇ دۆلەتلەردىكى پۇقرالارنى بىر يەرگە جەملەش ئارقىلىق ئۇلارنىڭ سىياسىي ئىپادىسىنى نازارەت قىلىش ۋە سىرتقى دۇنيانىڭ تەسىرىدىن ساقلاپ قېلىشتىن ئىبارەت. بولۇپمۇ «ئىتتىپاقلىق»، «مۇقىملىق» سۆزلىرىنىڭ گەۋدىلىك بولۇشى، پۇقرالارنىڭ دۆلەت تەرەپدارى بولغان سىياسىي لىنىيەدە چىڭ تۇرۇشىنى تەلەپ قىلىدىغانلىقىنى ئىسپاتلايدۇ. 

تۆتىنچىدىن، كورېيە خىتاي ئۈچۈن جۇغراپىيەلىك ۋە سىياسىي جەھەتتىن مۇھىم بىر دۆلەت. بۇ خىل جەمئىيەتلەر ئارقىلىق كورېيە جەمئىيىتىگە، ئىلمىي ساھەگە ۋە ئاممىۋى پىكىرگە تەسىر كۆرسىتىپ، شەرقىي تۈركىستاندىكى كىشىلىك ھوقۇق مەسىلىلىرىنى «ئىقتىسادىي تەرەققىيات» نىڭ نەتىجىسى سۈپىتىدە كۆرسىتىشكە تىرىشىدۇ. خەۋەردە تىلغا ئېلىنغان «شىنجاڭلىق ئوقۇغۇچىلار» نىڭ مىللىي سەنئەت نومۇرلىرىنى كۆرسىتىشى، مەدەنىيەتنى سىياسىي نىقاپ سۈپىتىدە قوللىنىشنىڭ تىپىك مىسالىدۇر. بۇ خىل پائالىيەتلەر ئارقىلىق شەرقىي تۈركىستاندىكى رېئال ۋەزىيەت يوشۇرۇلۇپ، «نورماللىق» ئوبرازى يارىتىلماقچى بولىدۇ. بۇ، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ يۇمشاق كۈچ ئارقىلىق خەلقئارا جەمئىيەتتىكى تەنقىدىي ئاۋازلارنى بېسىقتۇرۇش ئىستراتېگىيەسىنىڭ بىر قىسمىدۇر. 

خۇلاسە قىلغاندا، سېئۇلدا قۇرۇلغان بۇ جەمئىيەتنىڭ پائالىيەتلىرى مەدەنىيەت قىممىتىدىن بەكرەك سىياسىي تەشۋىقات قىممىتىگە ئىگە. مەدەنىيەت جەمئىيىتىنىڭ ھەقىقىي مەقسىتى كىشىلەرنىڭ ئۆز كىملىكىنى ئەركىن ئىپادىلىشىنى قوغداش بولىدۇ، لېكىن دۆلەتنىڭ يېتەكچىلىكىدە قۇرۇلغان بۇ خىل ئاپپاراتلار ئەركىن مەدەنىيەت ئالماشتۇرۇشنى ئەمەس، بەلىكى بىر تەرەپلىمىلىك تەشۋىقاتنى نىشان قىلىدۇ. شۇڭلاشقا بۇ خىل پائالىيەتلەرنىڭ سىرتقى كۆرۈنۈشىگە ئەمەس، بەلىكى ئۇلارنىڭ ئارقىسىدىكى سىياسىي مۇددىئاغا ئەھمىيەت بېرىلىشى لازىم.