uyghur pochtisi, 30-mart
ihsan umun
italiyening pordénon shehiride ötküzülgen «pordénon xelq’araliq höjjetlik filim féstiwali»da (PordenoneDocsFest), lagér shahiti we nsan heqliri pa’aliyetchisi qelbinur sidiq xanimgha «jasaret obrazi» (Images of Courage) mukapati bérildi. 25-mart bashlan’ghan mezkur féstiwalning teqdim qilish murasimida, qelbinur sidiqning uyghur rayonidiki nsan heqliri depsendichiliklirini dunyagha ashkarilashta körsetken qorqmas rohi yuqiri bahalandi.
pordénon höjjetlik filim féstiwali (PordenoneDocsFest) italiyening pordénon shehiride yilda bir qétim ötküzülidighan, dunyaning jiddiy mesililirini mezmun qilghan we nsan heqliri, adalet we barawerlikni asas qilghan höjjetlik filimler körsitilidighan nopuzluq pa’aliyettur. mezkur féstiwal yalghuz filim körsitish bilenla qalmay, yene «jasaret obrazi» mukapati arqiliq dunyadiki zulum we naheqchiliklerni pash qilishta alahide töhpe qoshqan shexslerni teqdirleshni meqset qilmaqta.
murasim jeryanida sözge chiqqan féstiwal teshkilligüchiliri, qelbinur sidiqning öz béshidin ötken échinishliq kechürmishlerni dunya jama’etchilikige yetküzüsh arqiliq, zulumgha qarshi turushning simwoligha aylan’ghanliqini tekitlidi. qelbinur xanim mukapatni qobul qilghanda qilghan sözide, bu mukapatning peqet özigila emes, belki hazirmu lagérlarda zulum chikiwatqan we awazi boghulghan milyonlighan uyghurlarning achchiq qismitining xelqara jemiyet teripidin itrap qilinishi ikenlikini bildürdi.
mezkur féstiwalda qelbinur sidiqning guwahliq sözliri asasida ishlen’gen «mashinning közi» (The Machine’s Eye) namliq höjjetlik filim tallinip qoyulghan. qelbinur xanim ziyaritimiz dawamida bu mukapatning özini qollap quwwetlep kelgen barliq qérindashlirining we filimning royapqa chiqishigha zor küch chiqarghan daya kahén (Daya Cahen) ning ortaq netijisi ikenlikini tilgha aldi. qelbinur xanim xitayning chégra halqighan basturush qilmishi küchlük bolghan italiyede, uyghur irqiy qirghinchiliqining tunji qétim bundaq yuqiri sewiyede anglitilishining zor tarixiy ehmiyetke ige ikenlikini tekitlep mundaq dédi: «jasaret — qiyinchiliqtin, her xil tehtid we bésimlardin qorqmasliq, toghra yoldin qaytmasliq démektur. men bu shereplik mukapatni wetinimiz sherqiy türkistanda xitay zulumi astida awazini chiqirishqa charisiz qalghan barliq uyghurlargha béghishlaymen.» u yene, bu filimning uyghurlar béshigha kéliwatqan paji’elerni tonushida muhim rol oynaydighanliqini we bundin kéyinmu uyghur xelqining awazi bolush üchün dawamliq tirishidighanliqini bildürdi.
qelbinur sidiq uyghur rayonidiki mejburiy tutqun qilish lagérlirida xitay tili oqutquchisi bolushqa mejburlan’ghan muhim shahitlarning biridur. u özi shahit bolghan lagér ichidiki sistémiliq qiynash, jinsiy zorawanliq we insan qélipidin chiqqan xorlashlarni gherb döletlirining parlaméntlirida we xelq’araliq sotlarda dadilliq bilen ashkarilighan. uning guwahliq sözliri xelq’ara taratqular we kishilik hoquq teshkilatlirining uyghur irqiy qirghinchiliqini tonushida muhim asas bolup kelmekte.
